Foto: Creative Commons

De initiatiefwet van GroenLinks voor afschaffing van de geborgde zetels in waterschapsbesturen heeft van de Raad van State een positief advies gekregen. D66 heeft zich inmiddels aangesloten als mede-indiener en er tekent zich een Kamermeerderheid af die de wet mogelijk gaat steunen. De indieners zouden de behandeling graag voor de zomer van 2022 willen afronden.

Dat zou betekenen dat al bij de eerstvolgende Waterschapsverkiezingen, in maart 2023, alle zetels democratisch gekozen kunnen worden. Volgens GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet, de maker van het wetsvoorstel, is de aanstaande wijziging van de huidige Waterschapswet ‘historisch’. “Waterschappen hebben door de klimaatopgave steeds meer taken gekregen. Daarbij horen geen gereserveerde plekken voor belangengroepen, zoals boeren. Deze wetswijziging maakt de waterschappen echt democratisch en dat mag historisch genoemd worden”, aldus Bromet.

‘Voor ons allemaal’
Mede-indiener Tjeerd de Groot (D66) vult aan: “Zetels reserveren voor boerenbelangen past niet meer in deze tijd, waarin het takenpakket van de waterschappen steeds breder wordt. De waterschappen moeten voor ons allemaal werken. In 2018 brachten D66 en GroenLinks al een initiatiefnota uit over klimaatadaptatie, waarin dit voorstel werd gedaan.” Ook in de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamer liet De Groot al weten een groot voorstander te zijn van afschaffing van de geborgde zetels.

Krappe meerderheid
Behalve GroenLinks en D66 zijn ook de fracties van PVV, PvdA, SP, PvdD en JA21 voor het afschaffen van de geborgde zetels, zou blijken uit een rondje dat het actualiteitenprogramma Nieuwsuur in politiek Den Haag heeft gemaakt. Dat zou betekenen dat de wetswijziging kan rekenen op 76 stemmen, de kleinst mogelijke meerderheid. Uit het overzicht van Nieuwsuur is echter niet duidelijk hoe partijen als Volt en Bij1 hierover denken. Hun stem kan de meerderheid wat ruimer maken.

Waterschapspartijen
Aanpassing van de Waterschapswet zou ook worden toegejuicht door de twee politieke waterschapspartijen, Water Natuurlijk en de Algemene Waterschapspartij (AWP). Eerder dit jaar liet Water Natuurlijk al weten ‘not amused’ te zijn toen minister Van Nieuwenhuizen een besluit over de geborgde zetels – op basis van het rapport van de commissie Boelhouwer – voor zich uit leek te schuiven. De AWP laat bij monde van vice-voorzitter Hans MIddendorp weten op dit dossier een ‘genuanceerd standpunt’ in te nemen: “Onze insteek is al heel lang: kennis borgen zonder de politieke macht. Dat zou kunnen door één geborgde zetel per categorie toe te staan, samen in één fractie. Wij hebben ook voorgesteld om alle huidige geborgde zetels te verhuizen naar een permanente adviescommissie in elk waterschap, om gevraagd en ongevraagd advies te geven aan de dijkgraaf en de heemraden.” Middendorp noemt het ‘ronduit jammer’ dat er vanuit de fracties Boeren en Bedrijven nooit een ‘Plan B’ is bedacht voor een moderne rol van de geborgde zetels in de waterschapsdemocratie. “Nu worden ze ingehaald door de tijd.”

Natuurbeheerders
Behalve de boeren en de bedrijven is er nóg een categorie die in het huidige bestel kan rekenen op geborgde zetels: de natuurbeheerders. Zij hebben echter al regelmatig laten weten ook een voorstander te zijn van de wetswijziging.