Een brede coalitie van woningcorporaties, waterschappen, bouwbedrijven en kennisinstellingen roept de Tweede Kamer op om drijvende woningen juridisch gelijk te stellen aan grondgebonden vastgoed en huurtoeslag mogelijk te maken. Volgens de initiatiefnemers zijn deze stappen cruciaal om drijvende woningbouw op te schalen. De oproep is vastgelegd in het Manifest Drijvende Woningbouw, dat voor het meireces is aangeboden aan de vaste Kamercommissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.
Zolang drijvende woningen juridisch niet als onroerend goed worden aangemerkt, kunnen ze niet worden gesplitst in appartementsrechten. Dat belemmert financiering en opschaling. Tegelijkertijd ontbreekt toegang tot huurtoeslag, waardoor woningcorporaties geen betaalbare drijvende huurwoningen kunnen realiseren. Bestaande experimenteerregelingen bieden volgens de coalitie onvoldoende perspectief, omdat deze uitgaan van tijdelijke toepassingen. Structurele wetgeving is daarom noodzakelijk.
Ruimte voor 300.000 woningen op water
De urgentie neemt toe door klimaatverandering. Steeds meer potentiële bouwlocaties vallen af vanwege de noodzaak tot waterberging. Volgens het manifest biedt al één procent van het beschikbare wateroppervlak ruimte voor circa 300.000 klimaatadaptieve woningen. Drijvende bouw combineert daarmee woningtoevoeging met behoud van waterbergingscapaciteit.
Verouderde juridische definitie remt ontwikkeling
De kern van het probleem ligt in de huidige wetgeving, waarin elk drijvend bouwwerk als schip wordt beschouwd en niet als onroerend goed. Dat geldt ook voor constructies die permanent verankerd zijn en uitsluitend met het waterpeil meebewegen. Volgens hoogleraar goederenrecht Pernille van der Plank (Open Universiteit) sluit deze benadering niet meer aan bij de praktijk. Het juridisch gelijkstellen van drijvende woningen aan vastgoed op land is volgens haar verdedigbaar en noodzakelijk om maatschappelijke opgaven het hoofd te bieden.
Waterbeheer onderstreept noodzaak
Ook vanuit de watersector klinkt steun voor aanpassing van de wetgeving. Els Otterman, hoogheemraad bij het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, wijst op de toenemende extremen in waterstanden en neerslag. Drijvende woningen maken het mogelijk om ruimte voor waterberging te behouden en tegelijkertijd nieuwe woonlocaties te ontwikkelen.
Praktijk laat potentie zien
Technisch is drijvende woningbouw al bewezen. Projecten als Schoonschip in Amsterdam en Aqua Dock en de Nassauhaven in Rotterdam tonen de haalbaarheid aan. Nieuwe initiatieven richten zich ook op sociale huur en hogere dichtheden, onder meer in Zwolle, Oudewater en Rotterdam.
Het manifest wordt inmiddels ondersteund door meer dan veertig partijen, waaronder brancheorganisatie Aedes, Triodos Bank en diverse gemeenten, waterschappen, corporaties en kennisinstellingen.
