GroenLinks wil met de initiatiefwet de geborgde zetels afschaffen. (foto: Shutterstock, bewerkt).

GroenLinks dient haar initiatiefwet om de geborgde zetels in de waterschappen af te schaffen in bij de Raad van State. Dat maakte de partij woensdag 21 oktober bekend. Met de wet wil GroenLinks voorkomen dat waterschappen sowieso 1/3 van de zetels reserveren voor boeren, het bedrijfsleven en natuurorganisaties. De kiezer heeft hier dus niets over te zeggen. De partij wil de waterschappen moderniseren en volledig democratisch maken.

Binnen de waterschappen wordt verschillend gedacht over het afschaffen van de geborgde zetels. De Unie van Waterschappen heeft om die reden geen eensluidend advies geformuleerd aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Tweede Kamerlid Laura Bromet van GroenLinks wijst er op dat de rol van de waterschappen de laatste jaren verder is uitgebreid. ‘Het gaat niet alleen meer over waterveiligheid maar ook klimaat en biodiversiteit. Die belangen dreigen ondergesneeuwd te raken als boeren een onevenredig grote stem hebben in de waterschappen. De kiezer moet die afweging maken en niet de boeren of de bedrijven.’

Conflicterende belangen

De druk op de waterschappen is de afgelopen decennia flink toegenomen. De waterschappen moeten wegens klimaatverandering rekening houden met een grilliger patroon in de watertoevoer. Met name periodes van extreme droogte brengen veel problemen met zich mee die van invloed zijn op onze natuur, de scheepvaart, de landbouw en onze waterkwaliteit. De waterschappen moeten veel meer belangen tegen afwegen. Regelmatig staan die belangen lijnrecht tegenover elkaar.

Burgers gaan steeds meer betalen

De vaste zetels zijn gebaseerd op het principe ‘belang-betaling-zeggenschap’. Wie betaalt bepaalt. Maar waar vroeger het bedrijfsleven en de agrarische sector een groot deel van de kosten van de waterschappen op zich namen, worden de kosten nu steeds meer door burgers opgebracht. In 1995 betaalden huishoudens nog 26%, in 2019 is dat opgelopen tot 41%. Deze week werd bekend dat de waterschapslasten voor burgers in Zeeland met 5% stijgen en voor natuurorganisaties 16%. Dit in tegenstelling tot de boeren voor wie de lasten met 7% dalen.

Consultatie

GroenLinks diende in juni de conceptwet ter consultatie in. 1500 burgers en organisaties hebben gereageerd, zowel voor- als tegenstanders. Hieruit blijkt dat veel mensen het onderwerp leeft. Uit de consultatie blijkt dat met name boeren zich verzetten tegen de wet, terwijl natuurorganisaties maar ook Vereniging Eigen Huis voorstander zijn.