Een deel van de nieuwe vizierschuif wordt ingehesen (foto: Rijkswaterstaat).

Op maandag 3 augustus is in Driel de zuidelijke vizierschuif vervangen. Dat was de laatste in de omvangrijke renovatie van de stuwcomplexen in Nederrijn en Lek. Behalve Driel gaat het dan om de stuwcomplexen Hagestein en Amerongen. Volgens Rijkswaterstaat is hiermee ‘de waterkraan van Nederland’ weer geheel toegerust op zijn belangrijke rol in het watermanagement.

De nieuwe schuif van Driel Zuid is in drie delen aangevoerd. Op twee grote bakken zijn ze vanaf de fabriek van Solidd Steel Structures in Sumar, Friesland, getransporteerd naar hun nieuwe locatie in de Nederrijn bij Driel. Daar werden de drie stalen delen één voor één ingehesen: eerst de zijkanten met de draaipunten, daarna het middenstuk. Elk deel weegt bijna 120 ton, dus in totaal heeft de nieuwe schuif een gewicht van 360 ton. Er waren drie kranen nodig om de zijdelen erin te hijsen en twee voor het middendeel. Vervolgens zijn de delen over de hoogte van 9 meter aan elkaar gelast.

Veilige werkperiode
Bij een grote operatie als deze moet je rekening houden met de voortdurend fluctuerende waterstanden in de rivier. De vervanging van deze schuif is gepland in een periode waarin de waterstanden doorgaans gunstig zijn. Tijdens de vervangingsoperatie behoudt de stuw gewoon zijn waterkerende functie, dankzij een tijdelijk keermiddel aan de binnenzijde van vizierschuif. Ditzelfde keermiddel is ook al gebruikt bij de vervanging van vizierschuiven in Amerongen, Hagestein en Driel Noord. Dat is mogelijk omdat de maten van alle stuwen gelijk zijn. De waterstanden op de rivier kunnen intussen worden geregeld met behulp van de tweede vizierschuif in het stuwcomplex, die van Driel Noord. Zodra de nieuwe schuif op zijn plaats zit en afgewerkt is, kan het keermiddel er weer uit. Rijkswaterstaat heeft een animatie (circa 1 minuut) laten maken die het proces illustreert. Deze kunt u hier downloaden.

Laatste nieuwe schuif
De vizierschuif van Driel Zuid is de laatste die nog moest worden gewisseld. De renovatie van de stuwcomplexen in de Nederrijn en Lek omvat de vervanging van zes vizierschuiven, twee per stuwcomplex. In 2017 werd begonnen met het vervangen van de vizierschuif van Amerongen Noord. In 2018 volgden de zuidzijde van stuw Amerongen en de schuif van Driel Noord. Stuw Hagestein was in 2019 aan de beurt. Dat was een bijzondere renovatie, want daar werd een gerenoveerde, monumentale schuif uit stuwcomplex Amerongen gebruikt. De overige schuiven zijn vervangen door nieuwe, gemoderniseerde exemplaren. Omdat stuw Hagestein sinds 2015 een rijksmonument is, is daar een oude, gereviseerde schuif teruggeplaatst. De oude schuif is een constructie met bouten, de vijf nieuwe schuiven zijn gelast.

Centrale bediening vanuit Amerongen
De renovatie van de drie stuwcomplexen omvat veel meer dan het vervangen van de vizierschuiven. Ook de technische installaties en andere beweegbare delen van de stuwen en sluizen zijn vervangen, de betonconstructies in sluizen en stuwen worden gerepareerd en de sluizen worden geschikt gemaakt voor zwaardere schepen. Bovendien krijgen de drie complexen een schilderbeurt. Ook realiseerde Rijkswaterstaat in Amerongen een centraal bedieningsgebouw van waaruit het de drie stuwcomplexen centraal bedient. Het totale renovatietraject zou in 2021 moeten zijn afgerond.

Watermanagement sinds de jaren zestig
Om de Nederrijn en Lek beter bevaarbaar te maken, is in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw een grootscheepse Rijnkanalisatie uitgevoerd. Deze maatregelen droegen ook bij aan een goede (drink)watervoorziening in Midden- en Noord-Nederland. In een tijdbestek van tien jaar zijn de drie stuwcomplexen in gebruik genomen: Hagestein in 1960, Amerongen in 1965 en Driel in 1970. Met het stuwcomplex te Driel regelt Rijkswaterstaat de afvoer van rivierwater over de Nederrijn en Lek en de IJssel en daarmee voorziet het het IJsselmeer, het grootste zoetwaterbekken van Nederland, van voldoende water. De stuwcomplexen Driel, Amerongen en Hagestein zorgen samen ook voor voldoende waterpeil op de IJssel, Nederrijn en Lek en daarmee voor een vlotte en veilige scheepvaart.