Rijkswaterstaat is gestart met de verwijdering van de 40 meter hoge Argusmast op de Zandmotor voor de kust van Kijkduin. Door aanhoudende kustafslag en versnelde erosie tijdens de najaarsstormen van 2025 is de waterlijn zodanig opgeschoven dat de mast op termijn in zee zou komen te staan. Om veiligheidsrisico’s en complicaties bij latere demontage te voorkomen, is besloten de constructie nu te verwijderen.
De Argusmast, geplaatst in 2012, was uitgerust met camera’s waarmee de morfologische ontwikkeling van de Zandmotor continu werd gemonitord. De mast maakte deel uit van het uitgebreide monitoringsprogramma dat sinds de aanleg van de Zandmotor in 2011 loopt. De oorspronkelijke onderzoeksvragen zijn inmiddels afgerond; de mast werd de afgelopen jaren nog incidenteel gebruikt door universiteiten en kennisinstellingen.
Erosie versnelt besluitvorming
De verwijdering stond al geruime tijd op de planning, maar kreeg urgentie na de stormen in het najaar van 2025. Door verdere kustafslag kwam het water snel dichter bij de fundering te liggen. Wanneer de waterlijn te dicht nadert, kunnen ontgrondingskuilen rond de mast ontstaan, wat zowel veiligheidsrisico’s oplevert als de technische uitvoering van de demontage bemoeilijkt.
Volgens Rijkswaterstaat wordt met de tijdige verwijdering voorkomen dat de constructie instabiel wordt of alleen nog onder zwaardere maritieme omstandigheden kan worden ontmanteld.
Gefaseerde demontage
De werkzaamheden zijn afgelopen week begonnen met het verwijderen van de camera’s. Het ontmantelen van de mast zelf start deze week en neemt naar verwachting circa tweeënhalve week in beslag. In de eerste week wordt het bouwterrein ingericht en wordt onder meer de koepel van de mast gedemonteerd. In de tweede week worden de hoofdconstructie, fundering en voedingskabel verwijderd en afgevoerd. De laatste week staat in het teken van het herstellen van het terrein en het opbreken van de tijdelijke bouwplaats.
Voor de inzet van zwaar materieel en transport wordt gebruikgemaakt van de strandopgang aan de Badweg in Hoek van Holland. De opgang Schelpenpad is gereserveerd voor lichte materialen en personeel. Om veiligheidsredenen wordt een deel van het strand tijdelijk afgesloten.
Monitoringsprogramma blijft doorlopen
De Zandmotor werd in 2011 als grootschalige pilot voor ‘bouwen met de natuur’ aangelegd voor de kust van Kijkduin. In plaats van reguliere zandsuppleties werd een grote hoeveelheid zand in één keer opgespoten in de vorm van een schiereiland. Wind, golven en stroming verspreiden het zand sindsdien langs de kust, waarmee zowel kustveiligheid als natuur- en recreatieontwikkeling worden ondersteund.
Sinds de aanleg loopt een omvangrijk monitoringsprogramma onder coördinatie van Rijkswaterstaat, waarbij onder meer duinvorming, bodemontwikkeling en morfologische veranderingen worden gevolgd. Volgens de beheerder blijven deze onderzoeken ook zonder de Argusmast doorgaan, via andere meetmethoden en meetopstellingen.
Met het verdwijnen van de Argusmast verdwijnt een markant element uit het landschap van de Zandmotor, maar het experiment met grootschalige zandsuppletie en natuurlijke verspreiding blijft onverminderd onderwerp van onderzoek binnen het Nederlandse kustbeheer.
