voedselproducenten
Foto: Vitens

Drinkwaterbedrijf Vitens heeft dit jaar al vijf bedrijven nee moeten verkopen op hun aanvraag voor nieuwe drinkwaterleveringen, zo blijkt uit een artikel in het FD. Daartoe werd Vitens gedwongen door het watertekort. Het gaat om ondernemingen in Overijssel en Gelderland, voornamelijk uit de voedingssector. Voedselproducenten zijn wettelijk verplicht om drinkwater te gebruiken in hun productieproces.

In het FD-artikel reageert Gerben Korten, strategisch omgevingsmanager bij Vitens, op de vraag hoe de getroffen voedselproducenten reageerden: “Vanuit privacy-oogpunt kan ik niet alles delen, maar u kunt zich voorstellen dat er een hoop chagrijn was.” Volgens Korten is er in Twente een urgente situatie ontstaan: “De landelijke problematiek doet zich in Twente als eerste voor. Dat komt onder meer omdat het drinkwater hier uit de zandgronden moet worden opgepompt en er weinig oppervlaktewater is.”

Vaker afwijzen

De landelijke problematiek waarop Korten doelt, is tweeledig: enerzijds neemt de consumptie toe door bevolkingsgroei en meer vraag uit het bedrijfsleven, anderzijds kampt Nederland de laatste jaren vaker met droogte door klimaatverandering. Een woordvoerder van Vitens vreest dat het drinkwaterbedrijf vaker aanvragen voor nieuwe drinkwaterleveringen zal moeten afwijzen: “Incidenteel is het weleens eerder gebeurd dat we aanvragen moesten afwijzen, maar nooit op deze schaal. En het jaar is nog niet voorbij.”

Trage processen en procedures

Het is niet voor het eerst dat Vitens met deze problematiek in de publiciteit komt. In november 2021 schreef Vitens-directeur Jelle Hannema al een brandbrief aan de provincie Overijssel, waarin hij aangaf dat de drinkwatervoorziening in Overijssel onder hoge druk stond. Uitbreiding van het aantal waterwinlocaties stagneert en dat komt volgens Vitens mede door trage processen en procedures. ‘Door droge en hete zomers stijgt de drinkwatervraag extreem’, schreef Hannema. ‘Vitens heeft in 2018, 2019 en 2020 nog nooit zoveel drinkwater moeten leveren. In Overijssel waren wij zelfs genoodzaakt meerdere vergunningen te overschrijden. Dergelijke zomers werden in eerdere landelijke scenario’s pas medio 2050 verwacht, echter de werkelijkheid blijkt anders en de verwachting is dat dit vaker gaat gebeuren. De mogelijkheden om water te winnen (vergunningen) kan de groei in drinkwatergebruik niet bijhouden. De zoektocht naar nieuwe winningen en de bijbehorende processen en procedures duren te lang om tijdig oplossing te bieden.’ In het uiterste geval zal daardoor zelfs de levering van drinkwater aan burgers in gevaar komen, waarschuwde Vitens.

Gelderland wijst gebieden aan

Ook in Gelderland wil Vitens, het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland, meer vergunningen voor drinkwaterwinning om met name bedrijven van voldoende drinkwater te kunnen voorzien. De provincie heeft inmiddels elf gebieden aangewezen die Vitens in de toekomst kan inrichten voor drinkwaterwinning. Wel is er verzet van agrarische ondernemers in de streek. Die vrezen dat in de Betuwe onvoldoende grondwater overblijft voor de fruit- en bomenteelt.

Leveringsplicht

De levering van drinkwater aan huishoudens komt vooralsnog niet in gevaar, laat de woordvoerder van Vitens weten. Dat mag ook niet zomaar, want er geldt immers een wettelijke leveringsplicht voor drinkwater aan huishoudens. Die plicht geldt niet voor leveringen aan bedrijven. “Maar je wilt voorkomen dat bedrijven in de voedselindustrie geen drinkwater krijgen waardoor ze geen voedsel kunnen produceren”, stelt de woordvoerder. Die voedselproducenten zijn wettelijk verplicht drinkwater te gebruiken in hun processen. “Maar het is nu toch zover gekomen.”