Om ook Gelderse bedrijven die willen uitbreiden van voldoende drinkwater te kunnen voorzien, wil drinkwaterbedrijf Vitens meer vergunningen voor drinkwaterwinning. De provincie is daartoe genegen, maar dat stuit op verzet van agrarische ondernemers in de streek. Die vrezen dat in de Betuwe onvoldoende grondwater overblijft voor de fruit- en bomenteelt en zijn een publiekscampagne gestart.
Veel fruittelers en boomkwekers in de Betuwe maken zich ernstig zorgen over het aanwijzen van delen van hun gebied als mogelijk nieuw waterwingebied. Ze vrezen dat zij te maken krijgen met lagere grondwaterstanden en meer droogte als er rondom hun boomgaarden extra water wordt opgepompt. Ze zijn een publiekscampagne gestart onder de naam ‘Laat de teelt niet opdrogen’ en worden daarin gesteund door Betuwse gemeenten. De tekst op de website die voor de campagne in het leven is geroepen, is klip en klaar: “De toekomst van 450 teeltbedrijven staat op het spel! De provincie Gelderland heeft de gebieden Betuwe-west-Buren, Tielerwaard en Winsen-Slijk-Ewijk-Dodewaard aangewezen als drinkwaterreserveringsgebied. De negatieve gevolgen voor de telers in deze gebieden met ruim 3370 ha aan teelt, zijn totaal onderschat. De familiebedrijven van 51 procent van de fruittelers en 22 procent van de laanboomtelers in Gelderland – 6740 voetbalvelden (3370 ha) aan teelt – vallen binnen deze nieuwe reserveringsgebieden. Hun voortbestaan staat op het spel.”
Grenzen bereikt
Vitens waarschuwt er echter al jaren voor dat de grenzen van de vergunde drinkwaterwinning in Gelderland zijn bereikt. Zeker in periodes van grote droogte, zoals ook afgelopen maand maart, is het lastig voldoende drinkwater te winnen. Vorig jaar heeft het drinkwaterbedrijf al diverse Gelderse bedrijven met uitbreidingsplannen laten weten dat voor dergelijke bedrijfsvergrotingen niet voldoende drinkwater beschikbaar is. Het zal de komende jaren vaker ‘nee’ moeten verkopen, vreest Vitens. Om te zorgen dat ook nieuwe bedrijven en woningen nog iets uit de kraan kunnen krijgen, moet er in Gelderland veel meer water uit de grond gehaald worden. “Als wij in de komende jaren niet meer vergunningen krijgen om water te winnen uit de bodem, dan kunnen we werkzaamheden, calamiteiten – bijvoorbeeld een leidingbreuk – of perioden van hitte en droogte niet meer goed opvangen”, zegt een woordvoerder van het drinkwaterbedrijf in De Gelderlander.
Protest weggewuifd
De provincie Gelderland wil Vitens tegemoet komen en meer gebieden aanwijzen als drinkwaterreserveringsgebied. Het protest daartegen van de boomkwekers en de fruittelers wordt vooralsnog weggewuifd: de provincie stelt dat er ook met nieuwe wingebieden in de Betuwe voldoende water overblijft voor de huishoudens én voor de telers. Volgens het artikel in De Gelderlander zou de provincie bovendien nu geen tijd hebben om met al die partijen rustig over mogelijke locaties in gesprek te gaan voor er besluiten worden genomen. Vitens heeft namelijk haast. Voor 2022 verwacht het waterbedrijf al dat het op de huidige locaties – niet voor het eerst! – meer water moet oppompen dan waar de provincie vergunningen voor heeft afgegeven.
Net als in Overijssel?
De situatie voor Vitens in Gelderland lijkt daarmee uiteindelijk minder nijpend dan die in Overijssel. Daar schreef het waterbedrijf in november 2021 aan het provinciebestuur in een brandbrief dat de drinkwatervoorziening ‘onder hoge druk’ stond. Uitbreiding van het aantal waterwinlocaties stagneert in Overijssel en dat komt volgens Vitens mede door trage ‘processen en procedures’. Het waterbedrijf wees in zijn brandbrief op de provinciale zorgplicht, die inhoudt dat de provincie verplicht is de drinkwatervoorziening duurzaam veilig te stellen. Het zorgen voor voldoende drinkwaterbronnen is een opgave voor de provincie, omdat deze op grond van de Waterwet als enige de mogelijkheid heeft om vergunningen te verlenen voor de openbare drinkwatervoorziening. Eind december 2021 gaven Gedeputeerde Staten in een reactie aan op korte termijn, in samenwerking met Vitens, een noodvoorziening voor de drinkwaterproductie te willen vormen: ‘Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan maatregelen om de piekbelasting te verlagen, de verlaging van de export uit of de verhoging van de import naar Overijssel. Ook de mogelijkheden om water van een lagere kwaliteit, zoals oppervlaktewater, via zuivering in te zetten kan onderdeel van een noodvoorziening uitmaken. Onconventionele oplossingen zijn bespreekbaar.’ Zover is Gelderland dus nog niet.
