steden
Tilburg behoort tot de meest versteende steden van Nederland (foto: Jeroen Bezem).

In de 32 grootste steden van ons land voldoet 53 procent van de buurten niet aan het criterium van 75 m2 groen per woning. In deze buurten wonen in totaal 3,5 miljoen mensen. Bij één op de tien buurten is er geen aaneengesloten stuk groen van minimaal één hectare te vinden. Dat blijkt uit onderzoek van milieuorganisatie Natuur&Milieu.

Meer dan de helft van de buurten in deze steden is volgens Natuur&Milieu ‘versteend’. Hoewel er de laatste jaren steeds meer aandacht is voor het belang van voldoende groen in de stad, delft ook in nieuwbouwijken groen vaak het onderspit, stelt de organisatie vast. Dit heeft negatieve invloed op de leefbaarheid van steden en gaat ten koste van de biodiversiteit. Natuur&Milieu wil daarom dat de overheid groennormen gaat invoeren om verdere verstening van gemeentes tegen te gaan.

‘Wettelijk verplichten’

“Nederland versteent steeds verder. Met als gevolg straten die na een heftige regenbui uren blank staan, en hittestress in steden. Verstening is bovendien één van de belangrijkste oorzaken voor de achteruitgang van vogels en insecten. Hoewel beleidsmakers de mond vol hebben van het belang van groen, zien we in de praktijk toch vooral een volgend stenen tijdperk naderen. Dat wil niemand, vandaar ons pleidooi aan de overheid. Maak groennormen wettelijk verplicht voor alle nieuwbouw en stadsvernieuwing. Zodat alle wijken die we de komende jaren gaan bouwen natuurrijk en klimaatbestendig zijn”, aldus Rob van Tilburg, directeur Programma’s bij Natuur&Milieu.

Opzet onderzoek

Natuur&Milieu gebruikt twee criteria om de verstening van buurten te onderzoeken. Het eerste criterium is de beschikbaarheid van minstens 75 m2 groen per woning, waarbij alles wat niet versteend is, wordt meegeteld als groen (zoals parken, grasvelden, bermen en water). In de Nota Ruimte (2004) noemt de rijksoverheid dit criterium de minimale ondergrens. Het tweede criterium is een advies van de Wereldgezondheidsorganisatie en gaat over de aanwezigheid van tenminste één hectare aaneengesloten groen per buurt. Voor biodiversiteit, ontspanning en welzijn van mensen moet het groen namelijk niet te versnipperd zijn. Voor beide criteria geldt dat ze een gewenste richting aangeven, maar niet wettelijk verplicht zijn voor gemeentes of projectontwikkelaars.

Verschillen tussen steden

Uit het onderzoek blijkt dat in de 32 grootste gemeenten van ons land (100.000 inwoners of meer) 53 procent van de buurten niet in de buurt komt van 75m2 groen per woning en bij één op de tien buurten is er geen aaneengesloten stuk groen van minimaal één hectare te vinden. De verschillen tussen gemeenten zijn groot: in Haarlem, Westland, Amsterdam, Delft en Tilburg zijn de meest versteende buurten te vinden. De gemeenten Emmen, Almere en Haarlemmermeer hebben naar verhouding het laagste aantal versteende buurten. Van de vier grootste steden hebben Rotterdam en Utrecht naar verhouding minder versteende buurten dan Den Haag en Amsterdam. Uit het onderzoek blijkt dat wijken gebouwd na het jaar 2010 weliswaar beter scoren op groen dan de oudere wijken, maar dat bij een derde van de nieuwbouwbuurten het criterium van 75m2 ook niet wordt gehaald.

Omgevingswet

Volgens Natuur&Milieu biedt de nieuwe Omgevingswet een uitgelezen kans om de verstening in steden aan te pakken. De milieuorganisatie wil dat er die Omgevingswet een landelijke verplichting komt tot natuurinclusief bouwen, die van toepassing is op nieuwbouw en stadsvernieuwing. Vorig jaar publiceerde Natuur & Milieu samen met een brede coalitie van banken, projectontwikkelaars, gemeentes en bouwers het manifest Bouwen voor Natuur. Ook daarin wordt namens de sector gepleit voor nationale verplichte groennormen voor de bouw en stedelijke ontwikkeling.