Nu pomp 5 weer inzetbaar is, kunnen de zestien tijdelijke pompen bij de Middensluis worden gedemonteerd (foto: Vanderkamp Pompen).

Pomp 5 van het Gemaal IJmuiden is weer inzetbaar voor de afvoer van water via het Noordzeekanaal richting zee. Het afgelopen jaar was de ‘superpomp’ buiten gebruik vanwege een beschadigde rotor, een onderdeel van het draaiende deel van de elektromotor. Tijdelijke pompen hielden de afvoercapaciteit op peil. Rijkswaterstaat gaat een deel daarvan nu weer demonteren.

In IJmuiden staat het grootste gemaal van Europa. Het bestaat normaliter uit zes pompen, waarvan de twee nieuwste in 2004 zijn geleverd door Pentair. Eind april 2020 viel pomp 5, één van de twee nieuwste pompen in het gemaal uit vanwege een defecte aandrijfmotor, veroorzaakt door een beschadigde rotor. Rijkswaterstaat zette uit voorzorg meteen de andere nieuwe pomp (pomp 6) uit. Gezamenlijk hebben de twee Pentair-pompen een capaciteit van 100.000 liter per seconde. Samen met de vier andere pompen kan het gemaal 260.000 liter water per seconde in het Noordzeekanaal lozen.

Droge voeten
Deze capaciteit is hard nodig om ervoor te zorgen dat Noordwest Nederland het water op het juiste peil en droge voeten houdt. Zo lozen meerdere waterschappen op het Noordzeekanaal (en het Amsterdam-Rijnkanaal) overtollig water. De aanvoer uit andere waterbeheergebieden is in de loop van de tijd toegenomen en ook het aantal piekbuien nam toe. Het afvoeren van al dat extra water vraagt een grotere capaciteit. Ter vergelijking: vóór de zeventiger jaren waren er nog geen pompen nodig, vanaf die tijd waren vier pompen voldoende en sinds 2004 zijn er zes nodig.

Onder water opgesteld
De zes pompen staan bij het gemaal onder water opgesteld. SPIE, dat sinds februari 2016 met Rijkswaterstaat een prestatiecontract heeft voor het beheer en onderhoud, haalt ze jaarlijks met een grote kraan een voor een uit het water om ze in een nabijgelegen hal op te stellen, te inspecteren, schoon te maken en eventuele reparaties uit te voeren. De problemen met pomp 5 kwamen aan het licht door een storingsmelding aan SPIE. Uit onderzoek bleek vervolgens dat de pomp hersteld moest worden. Een onderdeel voor de motor moest echter uit Finland komen en daar liggen dergelijke onderdelen niet kant en klaar op de plank. Dit soort pompen behoort tot de grootste ter wereld en volgens leverancier Pentair zijn lange productietijden in deze markt, ook voor onderdelen, niet ongewoon.

Tijdelijke pompenen scenario’s voor waterbeheer
Ter vervanging van de defecte pomp zijn er 34 tijdelijke pompen geplaatst op het Sluizencomplex IJmuiden, met een afvoercapaciteit van 66 m³ water per seconde. Deze tijdelijke pompen zijn geleverd door VanderKamp Pompen (24 stuks) en het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing I&W (10 stuks). Bij de Kleine Sluis staan achttien pompen en bij de Middensluis zestien. De pompen zijn ingezet op het moment dat de afvoercapaciteit van het gemaal tijdelijk niet toereikend was tijdens langdurige neerslag. Daarnaast zijn samen met de waterschappen scenario’s opgesteld voor het waterbeheer. Dit heeft geleid tot maatregelen, zoals verlagen van het peil van het Noordzeekanaal voorafgaand aan verwachte neerslag en afvoer van water richting het Markermeer door onder andere inzet van Gemaal Zeeburg. Mede door de afspraken met de waterschappen is de inzet van de tijdelijke pompen tot een minimum beperkt. Tot nu toe hebben de pompen in totaal ruim 200 uur gedraaid.
Tekst loopt door onder de foto

De gerepareerde pomp 5 wordt weer op zijn plaats getakeld (foto: Rijkswaterstaat).

Demontage pompen Middensluis en reparatie pomp 6
Nu pomp 5 weer inzetbaar is, zijn de pompen bij de Middensluis niet meer nodig. Op maandag 21 juni is daarom gestart met het ontmantelen van deze pompinstallatie. Dit gaat ongeveer vijf weken duren. In deze periode zal het verkeer af en toe hinder ondervinden. De achttien tijdelijke pompen bij de Kleine Sluis blijven nog in bedrijf. De reden is dat ook bij pomp 6 de rotor wordt vervangen. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat ook bij deze pomp de rotor is beschadigd. Hoewel dit niet tot uitval heeft geleid, is de inzet van deze pomp in de afgelopen periode wel zoveel mogelijk beperkt. Naar verwachting is pomp 6 eind 2021 weer inzetbaar.