Deltacommissaris doet serieus onderzoek naar Tweede Kustlijn

Glas hoopt op een nuchter debat over alle opties om Nederland te beschermen tegen de gevolgen van de zeespiegelstijging (foto: Valerie Kuypers).

Deltacommissaris Peter Glas stuurt aan op een nuchter debat over een nationaal antwoord op de zeespiegelstijging en de toenemende wateroverlast. In zijn in september verschenen Deltaprogramma 2023 kondigde hij aan dat er een tussenevaluatie komt van alle opties. De aanleg van een tweede kustlijn hoort daarbij, liet hij 3 november weten tijdens zijn jaarlijks overleg met de Tweede Kamer. Laten we alle voor- en nadelen in beeld brengen en er dan met elkaar over hebben hoe we Nederland ook na 2050 leefbaar kunnen houden, zo hield hij de Tweede Kamer voor.

Het overleg van de Tweede Kamer met Deltacommissaris Peter Glas liep vooruit op het begrotingsdebat met IenW-minister Mark Harbers later deze maand. Hierbij komen alle waterdossiers ter sprake. Op 3 november sprak de Tweede Kamer met Glas specifiek over het Deltaprogramma 2023. Hierin is veel aandacht voor het langetermijn waterbeheer met het oog op de te verwachtte klimaatverandering.

In reactie op de vragen van de Kamerleden, liet de Deltacommissaris weten dat er sprake is van twee verschillende snelheden waarmee de klimaatverandering zich aandient: de zeespiegelstijging die geleidelijk verloopt en de meerdaagse wolkbreuken (waterbommen) die zich al ieder moment kunnen aandienen.

Voor een antwoord op de zeespiegelstijging hebben we volgens Glas nog tot 2050. Hij schetste vier oplossingsrichting: zeewaartse uitbreiding, vasthouden van de huidige kustlijn met open riviermondingen, vasthouden van de huidige kustlijn met gesloten riviermondingen en meebewegen naar hoger Nederland. “Ik zie het als vier hoekpunten van een tafel en we gaan nu kijken wat de voor- en nadelen zijn. Volgend jaar komen we met een tussenevaluatie.”

Zeewaarts uitbreiden

VVD-kamerlid Daniel Koerhuis nam de gelegenheid de Deltacommissaris te vragen hoe hij denkt over de aanleg van een tweede kustlijn. In zijn reactie legde Glas uit dat die oplossing onderdeel uitmaakt van de optie om Nederland zeewaarts uit te breiden. Volgens Glas hoort de zeewaartse uitbreiding met een tweede kustlijn zeker bij de opties die nader uitgewerkt gaan worden. “De eerste analyses wijzen wel op de noodzaak van een enorme pompcapaciteit om de rivierafvoeren kwijt te kunnen. Verder zal ook onderhoud nodig blijven aan de huidige kustlijn”, vulde hij aan. Maar hij ziet ook kansen voor de zoetwatervoorziening. “Het geeft mogelijkheden voor de aanleg van zoetwaterlagunes langs de oude kust”.

Nuchterheid

Glas hoopt op een nuchter debat over alle opties. Daarvoor is het volgens hem nodig om niet alleen te werken met beelden van toekomstig Nederland. De opties moeten wat hem betreft ook worden doorgerekend. “De variant ligt op tafel”, antwoordde hij op de vraag over de tweede kustlijn. “Die zal in de tussenevaluatie worden meegewogen. Laten we kijken naar de voor- en nadelen en de kosten en daar in alle nuchterheid over praten. We hebben nog tot eind van dit decennium de tijd om daar een besluit over te nemen”, aldus Glas.

Ontwerp van een tweede kustlijn

Haakse zeedijk

Het idee van een tweede kustlijn kreeg meer aandacht toen ingenieur Rob van den Haak in 2003 met een gedetailleerd plan kwam om 25 km uit de kust van Oostvoorne tot Den Helder een 3 km brede nieuwe duinenrij op te spuiten. Het plan van Van den Haak was niet alleen bedoeld als antwoord op de stijgende zeespiegel, maar omvatte ook zoetwaterlagunes tussen de oude en de nieuwe duinen en allerlei opties voor duurzame energie zoals golfdempers, valmeren en windmolens. In latere versies is daar ook een binnendijkse locatie voor Schiphol aan Zee aan toegevoegd om Amsterdam te ontlasten van de geluidzoneringen voor het vliegverkeer.

Haak raamde de kosten op 80 miljard en zijn plan werd jarenlang gezien als een curieus waterbouwkundig idee uit de koker van de grote baggerbedrijven. Rob van den Haak is overleden en ingenieur Dick Butijn heeft het vaandel overgenomen. Inmiddels ook varianten bedacht van de Haakse Zeedijk.

Meer informatie:

Deltares bracht in september 2022 het rapport ‘Analyse van bouwstenen en adaptatiepaden voor aanpassen aan zeespiegelstijging in Nederland’ uit met daarin aandacht voor de benodigde bouwstenen en tijdspaden voor 22 oplossingen.