3M krijgt tot uiterlijk 1 oktober 2021 om over de brug te komen met meer informatie. Beeld: HLN.

De Vlaamse minister van Omgeving Zuhal Demir heeft de Belgische vestiging van het Amerikaanse bedrijf 3M en tien bestuurders officieel in gebreke gesteld voor het lozen van de gevaarlijke stof PFAS. De vervuiling is zowel in Nederland als in België aangetroffen in de Westerschelde en het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Het bedrijf krijgt tot uiterlijk 1 oktober 2021 om over de brug te komen met meer informatie.

Demir kondigde 7 september in VTM Nieuws aan dat ze het bedrijf aansprakelijk stelt voor de illegale lozingen. In Nederland heeft de provincie Zeeland het rijk gevraagd om de coördinatie van de problematiek op zich te nemen. Rondom de Westerschelde en het Kanaal van Gent naar Terneuzen hebben veel overheden een gedeeltelijke bevoegdheid. “Met zoveel verschillende bevoegdheden is het lastig het probleem als geheel aan te pakken”, schrijft de provincie Zeeland op haar website.

Meerdere bronnen

Volgens de provincie Zeeland moet er ook sprake zijn van meerdere bronnen van vervuiling. “PFAS wordt zowel in de Westerschelde als het kanaal van Gent naar Terneuzen gemeten. Dat betekent dat meerdere bronnen die verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van de PFAS”, aldus de provincie. In een artikel in de PZC worden de ontwikkelingen rondom de vervuiling uitgebreid geschetst. De  Netflix-film ‘Dark Waters’ bezorgt de Nederlandse bestuurders buikpijn.

Onrechtmatige vergunningen

Belgische journalisten ontdekten deze zomer dat 3M een vergunning heeft om jaarlijks in totaal 5300 kilo aan PFAS in de Schelde lozen. In augustus heeft het Vlaams Parlement een onderzoekscommissie PFAS-PFOS aan het werk gezet. Juriste Isabelle Larmuseau verklaarde daar dat de omgevingsvergunning die door de provincie Antwerpen aan 3M is verleend in strijd met de wet is. Al was het alleen maar omdat Zeeland om advies gevraagd had moeten worden. Het afvalwater van 3M stroomt immers richting de Westerschelde. Volgens Larmuseau is de vergunning van 3M ook slechts het topje van een hele stapel vergunningen die juridisch rammelt omdat grensoverschrijdende effecten niet zijn meegenomen. Volgens de juriste zou Nederland daarmee een wapen in handen hebben om de hele Antwerpse haven plat te leggen.

Onderzoek

In Zeeland kwam de zaak aan het licht omdat voormalig minister Cora van Nieuwenhuizen (I&W) in juni een brief schreef naar de Tweede Kamer. Aanleiding voor die brief waren de strengere normen die de Europese voedselwaakhond EFSA stelt aan de hoeveelheid PFAS in drinkwater, maar ook in vis. In deze brief staat een zinnetje over verhoogde PFAS-concentraties in de Westerschelde. De informatie komt uit een rapport van de Universiteit van Utrecht, gemaakt in opdracht van Rijkswaterstaat. Daarin zijn alle PFAS-metingen in ‘Rijkswateren’ op een rijtje gezet. De hoogste concentraties zijn gemeten in vis uit de Westerschelde, die binnen een internationale context als bijzonder PFAS-gecontamineerd kan worden gezien.

Internationaal overleg

De provincie Zeeland wist op dat moment nog van niets want de Westerschelde valt onder verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat. Naar aanleiding van de brief vond in juli overleg op ambtelijk niveau door Belgische en Nederlandse instanties plaats over de hoge concentraties van PFAS in de Westerschelde en het Kanaal Gent-Terneuzen. Dit spoedoverleg was een initiatief van de provincie Zeeland.

Verlagen PFAS-norm drinkwater

Nederlanders krijgen te veel PFAS binnen via voedsel en drinkwater. Dat blijkt uit recent onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Hierdoor kunnen er nadelige effecten op de gezondheid ontstaan. Het RIVM adviseert het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nu om de drinkwaternorm voor PFAS te verlagen.