Waterschap Scheldestromen werkt samen met partners aan verschillende initiatieven voor aanvullende zoetwaterbronnen in de Zeeuwse landbouw tijdens waterschaarste. Het gaat om hergebruik van gezuiverd industriewater in het project Cargill, samen met onder andere De WaterBank en boerenorganisatie ZLTO, en om mogelijk hergebruik van gezuiverd rioolwater van rwzi Walcheren op teeltgewassen door de ontwikkeling van een extra zuiveringsstap.
Verschillende initiatieven sturen aan op het benutten van aanvullende zoetwatervoorzieningen als irrigatiewater in de Zeeuwse land- en tuinbouw. Met het project hergebruik restwater Cargill ontstaat een waardevolle aanvulling door gezuiverd industriewater geschikt te maken voor agrarische ondernemers rond Sas van Gent. Door een samenwerking van landbouw, industrie en waterbeheer wordt aangestuurd op verbetering van de waterkwaliteit van continue, industriële restwaterstromen. In eerste instantie kunnen acht tot tien agrarische bedrijven ondersteuning krijgen met extra zoet water, met potentie voor verdere opschaling.
In een ander project wil het waterschap, in samenwerking met Wageningen University & Research, effluent van de rioolwaterzuivering in Walcheren hergebruiken in de landbouw door er een extra zuiveringsstap aan toe te voegen. Extra gezuiverd rioolwater met ozon en UV-straling bleek behoorlijk effectief, doordat het de concentratie van veel microverontreinigingen sterk omlaag bracht.
Hergebruik restwater Cargill
Scheldestromen zet de komende twee jaar in op het hergebruik van industrieel afvalwater door een samenwerking met de fabriek Cargill in het Zeeuwse Sas van Gent, nabij de Belgische grens. De fabriek gebruikt voor de verwerking van mais veel water. Het huidige afvalwater wordt, na zuivering, geloosd op het oppervlaktewater. De maisverwerker Cargill heeft een eigen zuiveringsinstallatie gebouwd voor het extra zuiveren van het industriële afvalwater.
Onderzoek waterkwaliteit
Onderdeel van het project is het onderzoeken of het water van voldoende kwaliteit is om gewassen mee te besproeien. Ook is het nog de vraag hoe het water straks van de fabriek naar de percelen kan worden getransporteerd: met pijpen of via vrachtwagens. In de toekomst kan het wellicht ook via de sloten. In het zuidelijker gelegen Kapelle is een soortgelijk project al van de grond gekomen bij conservenfabriek Coroos. Het efficiëntst bleek het om het water via de sloten in de omliggende polders te pompen. Tevens plaatste waterschap Scheldestromen daar een stuw, zodat het water gebufferd kan worden. Hierdoor kunnen boeren die zich aangesloten hebben bij het initiatief een vergunning aanvragen en het water per tankwagen oppompen bij Coroos. In mei 2022 hebben de eerste boeren water opgehaald vanwege de langdurige droogte. Maximaal tien agrarische bedrijven kunnen hier zoet water ophalen, in de toekomst mogelijk meer.
Extra zuivering rioolwater rwzi Walcheren
In een ander project kijkt het waterschap naar het hergebruiken van extra gezuiverd rwzi-effluent als toepassing voor de teelt van uien, peren of aardappelen op het Zeeuwse schiereiland Walcheren. “Ondanks dat dit water zo veel mogelijk gezuiverd is, zitten er nog wel microverontreinigingen in als pfas en fosfaten”, zegt Erik Vriezekolk, watertechnoloog Wageningen University & Research in de longread op hun website. “Op dit moment is er nog een groot risico dat de gewassen de watercomponenten nog opnemen en dat die terechtkomen in de peren, aardappelen of uien.”
Microverontreinigingen in effluent
Vriezekolk wil precies weten welke stoffen er nog in het effluent zitten en hoe het nog verder gereinigd kan worden. Hij constateerde dat er nog veel medicijnresten en metabolieten van medicijnresten in aangetroffen werden. Ook hormonen, drugs en bestrijdingsmiddelen kwam hij tegen in het effluent. “Bij veel stoffen weten we nog niet bij welke concentratie ze schadelijk zijn voor de gezondheid. Maar we verwachten dat extra zuiveringsstappen voor een hoger veiligheidsniveau zorgen”, zegt Vriezekolk in de video bij het artikel.
Ozonisatie en UV
Met een extra zuiveringsstap, ozonisatie, konden stoffen volledig of deels worden verwijderd uit het rwzi-effluent. Vriezekolk vergeleek irrigatie met water dat rechtstreeks van de rwzi kwam met water dat extra gezuiverd was met ozon en UV. Deze technieken worden ook, indien nodig, gebruikt bij het ontsmetten van drinkwater. “Extra zuivering van het water uit de RWZI blijkt behoorlijk effectief: 56 stoffen kwamen niet meer voor in het extra gezuiverde water en bij de andere 28 verminderde de concentratie met waarden tussen de 20 tot 100 procent.”
Maximale blootstelling
De watertechnoloog vergeleek drie verschillende gewassen met elkaar in het opnemen van de microverontreinigingen. In vooral aardappelen bleken veel resten te zitten, in uien en peren minder. “We kozen voor een scenario waarin de planten maximaal werden blootgesteld aan het testwater. De grond waarin de planten stonden, was bijvoorbeeld heel grof van structuur. Dat maakt de opname van water en stoffen door de plant zo gemakkelijk mogelijk. Zeeklei is bijvoorbeeld veel minder makkelijk doordringbaar. De gewassen kregen bovendien altijd testwater, terwijl gewassen in werkelijkheid ook regenwater opnemen. We testen nu dus eerst een hogere blootstelling, dan dat we in de praktijk verwachten”, legt Vriezekolk uit.
De volgende stap is een pilot met een aantal boeren op de Zeeuwse klei. Of het extra gezuiverde rioolwater daadwerkelijk ook veilig is voor de volksgezondheid, gaan toxicologen van de WUR nog uitzoeken.
