In het Gelderse gebied ’t Klooster is een proef gestart om grondeigenaren te betalen voor diensten die de waterbeschikbaarheid vergroten en de grondwaterkwaliteit verbeteren. De proef met zes blauwe diensten is onderdeel van een gebiedsaanpak die, naast het herstel van het watersysteem, zich ook richt op duurzame landbouw en landschapsbeheer. Over drie jaar wordt de balans opgemaakt.
Waterschap Rijn en IJssel, Vitens, LTO-Noord, de gemeente Bronckhorst en de provincie Gelderland zijn op 1 januari een proef gestart met zes blauwe diensten in het Gelderse gebied ’t Klooster. In het gebied is sprake van droogte en wateroverlast. Door de aanwezigheid van een drinkwaterwinning en de vaker optredende extreme weersomstandigheden is het watersysteem in het gebied verstoord geraakt.
De partijen treffen al langer maatregelen in het gebied en daar is nu een proef aan toegevoegd waarbij de grondeigenaren betaald krijgen voor zes blauwe diensten. De proef duurt drie jaar en dan zal gekeken worden of de betaling voor de uitgevoerde diensten effectief is geweest.
De diensten worden betaald door de provincie Gelderland, Vitens en het waterschap Rijn en IJssel. De uitvoering is in handen gelegd van de Vereniging Agrarisch Landschap Achterhoek (VALA), het agrarisch collectief dat zich inzet voor meer biodiversiteit op het boerenland.
Zes diensten
De grondeigenaren krijgen per hectare betaald voor zes diensten die het watersysteem en de landschapskwaliteit moeten verbeteren. Het gaat om het toepassen van vaste strorijke mest en van plantenresten die de bodemstructuur verbeteren en akkers meer vocht kunnen vasthouden. Specifiek voor grasland kunnen eigenaren betaald worden voor het inzaaien van kruiden die bijdragen aan een betere bodemstructuur.
Een andere betaling is voor het eerder stoppen met uitrijden van dierlijke mest. Ook is er een vergoeding voor het toepassen van spotspray bij bestrijdingsmiddelen. De zesde blauwe dienst is het actief aanvullen van grondwater via ondergrondse infiltratieslangen en drains.
Praktisch uitvoerbaar
Het pakket van blauwe diensten is ontwikkeld in nauwe samenwerking met de agrarische sector. Daarbij is gezocht naar bovenwettelijke maatregelen die bijdragen aan het herstel van de waterbalans, het verbeteren van de grondwaterkwaliteit en het tegengaan van verdroging. Een belangrijk criterium daarbij was dat de diensten voor de grondeigenaren praktisch uitvoerbaar moesten zijn en breed toepasbaar.
De proef moet gaan uitwijzen of de maatregelen inpasbaar zijn in de bedrijfsvoering van boeren en wat hun effect is op waterbeheer. Het is de bedoeling om de opgedane kennis te gebruiken om de blauwe diensten verder over Gelderland uit te breiden.
Gewoon doen
Gedeputeerde Ans Mol van de provincie Gelderland is blij met het initiatief en de snelle start ervan. “Het belang is groot”, aldus Mol. “Verdroging en een dalende grondwaterkwaliteit raken ons allemaal. Zonder voldoende schoon water komen voedselproductie, biodiversiteit en drinkwatervoorziening onder druk te staan.”
Ze is blij dat Vitens, LTO-Nederland en het waterschap samen aan de slag gaan. “Niet alleen nadenken over oplossingen, maar ze ook gewoon doen. In de praktijk ervaren wat werkt en wat niet, zodat we maatregelen kunnen ontwikkelen die perspectief bieden voor de hele Achterhoek en daarbuiten.”
