Foto: Creative Commons

Provinciale Staten van Zuid-Holland hebben op 13 oktober ingestemd met een voorstel van de PvdA om de geborgde zetels van vijf waterschappen te reduceren van 9 naar 7. Daarmee is Zuid-Holland de laatste provincie die deze vermindering doorvoert. Een opmerkelijk besluit want de Tweede Kamer heeft de initiatiefwet van D66 en GL in behandeling om de geborgde zetels volledig af te schaffen.

“We zouden toch vreemd opkijken als in de Tweede-Kamer 45 zetels van de 150 bezet zouden worden door lobbygroepen? Waarom zouden we dat dan wel bij de waterschappen accepteren?”, zegt mede-indiener Robert Klumpes (GroenLinks) van het PvdA-voorstel om de geborgde zetels te reduceren.

Het CDA, de VVD, de CU/SGP en FvD stemden tegen. Dit heeft impact op de bestuursomvang van de waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard, Hollandse Delta en Rivierenland. Uit het statenbesluit blijkt dat de historische grondslag van geborgde zetels, gebaseerd op ‘belang-betaling-zeggenschap’ volgens de meerderheid niet meer op gaat.

Financiële argumenten

Provinciale Staten verwijst naar het rapport ‘Geborgd gewogen’ dat in 2020 verscheen. De adviescommissie adviseerde toenmalig minister Van Nieuwenhuizen de geborgde zetels af te schaffen. Uit het rapport blijkt dat de relatie tussen belang en betaling niet langer is te leggen. Zo nam de ingezetenheffing toe van 26 procent in 1995 tot 41 procent in 2018. Bovendien betalen zij ook als huiseigenaar nog een aanzienlijk deel van de watersysteemheffing. Het aandeel van de categorie Ongebouwd nam in diezelfde periode af: van 34% in 1995 naar 11% in 2018. De categorie Natuurterreinen droeg in 2018 met 0,2% een zeer klein deel van de kosten van het watersysteembeheer.

Aanvullende argumenten

Provinciale Staten draagt, naast de argumenten uit het rapport, een aantal aanvullende argumenten aan om het besluit te onderbouwen. Zo benoemt de Kamer van Koophandel de leden van de categorie bedrijven. De Kamer van Koophandel valt nu als zelfstandige organisatie onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Aangezien ze niet langer op tripartiete basis zijn samengesteld, hebben ze een minder vanzelfsprekende basis om een vertegenwoordiging in bestuursorganen aan te wijzen. Daarnaast wijst Provinciale Staten op het sterk teruglopend ledenaantal van LTO Noord. Hierdoor kalft de legitimiteit van de vertegenwoordigers af.

PvdA blij

Paulien van der Hoeven (PvdA) is erg blij met de start van het proces om de geborgde zetels terug te brengen. “Water wordt steeds belangrijker en de afwegingen over hoe we met water omgaan moeten zo democratisch mogelijk worden gemaakt. Een noodzaak die door veel partijen vandaag is bevestigd. Dat we in Zuid-Holland de geborgde zetels nu gaan terugbrengen was niet mogelijk geweest zonder de vele mede-indieners van het voorstel”.

Besluit zomer 2022

Hans Middendorp van de AWP stelt dat in de Delflandse praktijk van alledag de gekozen partijen en de geborgde zetels goed samenwerken. “Maar principieel vinden we dat in een modern waterschap, met een belangrijke rol om Nederland tussen nu en 2050 klimaatadaptief te maken, benoemde zetels geen plaats meer hebben. Toch zouden wij kunnen leven met twee geborgde zetels, één voor de LTO en één zetel voor de Kamer van Koophandel. Maar het besluit daarover ligt in de Tweede Kamer, bij de behandeling van het wetsvoorstel van GroenLinks en D66.”. Een besluit wordt zomer 2022 verwacht.