Droogteschade op de hoge zandgronden: de oevers van de Leijgraaf, een beek in Oost-Brabant (foto: Jac van Tuijn).

Column door Erik de Ridder, watergraaf Waterschap De Dommel

Droogte
Erik de Ridder (foto: De Dommel)

Het veranderend klimaat stelt waterbeheerders voor grote vraagstukken. Wat vroeger extreem was – aanhoudende droogte, extreme piekbuien – komt steeds vaker voor. De stijging van de zeespiegel bedreigt bovendien onze veiligheid. De klimaatverandering is een mondiaal fenomeen. Het kent echter nationale, regionale en lokale verschijningsvormen.

Vanuit onze aloude strijd tegen het wassende water is de zorg om onze veiligheid, zeker ook in het licht van klimaatverandering, iets dat veel mensen snel zullen snappen. Denk aan de Watersnoodramp van 1953, de overstromingen van Maas en Waal in 1995 of de watersnood in Limburg in 2021. De beelden staan in ons collectieve geheugen gegrift.

Dit artikel is alleen zichtbaar voor PREMIUM abonnees

Schrijf je nu gratis in om toegang te krijgen tot PREMIUM artikelen. Alleen je emailadres is voldoende. Je kunt dan alle PREMIUM artikelen gratis lezen tot 1-1-2023. Het abonnement eindigt dan automatisch. Je zit nergens aan vast. Meer informatie over WaterForum PREMIUM lees je hier.
Wij gebruiken uw emailadres alleen om u toegang te geven tot PREMIUM artikelen

Om onze veiligheid tegen het water te garanderen zijn soms zeer ingrijpende maatregelen nodig. De maatregelen zijn niet overal nodig: de dreiging komt voornamelijk vanuit de zee en de grote rivieren. Toch heeft de watersnood in Limburg afgelopen jaar aangetoond dat ook de zijarmen van grote rivieren voor extreme situaties kunnen zorgen.

De waterbeheerders kunnen veel maatregelen prima zelf nemen. Maar de meer ingrijpende maatregelen gaan vaak met enorme kosten gepaard, zijn zeer uiteenlopend van aard en moeten bovendien in grote delen van ons land worden getroffen; daarom is het goed dat de waterbeheerders hierin samen optrekken. We kunnen trots zijn op de samenwerking in het hiervoor opgezette Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), waarin rijksoverheid en waterschappen samen hun verantwoordelijkheid nemen. Alle waterschappen! Ook de waterschappen die zelf geen maatregelen vanuit dit programma uitvoeren, betalen namelijk een solidariteitsbijdrage. Ter illustratie, Waterschap De Dommel draagt vanuit deze solidariteit jaarlijks een kleine 10 miljoen euro bij aan het programma. Dat is grofweg een vijfde van de jaarlijkse uitgaven in het watersysteem.

Ironisch genoeg ondervinden veel van de netto-betalers van het HWBP juist meer hinder van een ander aspect van klimaatverandering: de droogteproblematiek. Dit is zeker ook een mondiaal en nationaal fenomeen. We zien dat dit in Nederland tot regionaal verschillende problemen leidt, zoals verzilting, verzakking en verdroging.

Net als bij waterveiligheid nemen de waterbeheerders ook hier lokaal maatregelen om verdroging tegen te gaan. Soms ook op grote schaal; zo wordt het IJsselmeer ingezet als nationale zoetwaterbron, waar vele gebieden van profiteren. En vanuit de grote rivieren kan er meer aanvoer zijn.

Maar water dat er niet is, kan je niet vasthouden.

Een deel van Nederland, vooral de hoge zandgronden, lijden zwaarder onder de droogte. Zeker als water aanvoeren niet mogelijk is en het gebied afhankelijk is van regenwater. Dan zullen, net als bij waterveiligheid, next level, bold solutions moeten worden getroffen om erger en verslechtering te voorkomen. Net als bij ingrijpende maatregelen om de waterveiligheid te borgen, geldt ook hier dat de kosten hiervan niet alleen lokaal kunnen drukken. Solidariteit in vraagstukken van klimaatverandering vraagt om wederkerigheid. Een vergelijkbare aanpak als het Hoogwaterbeschermingsprogramma kan hierin het antwoord bieden: een Droogte Beschermings Progamma. Een nationaal programma, om solidair het hoofd te bieden aan de effecten van de droogte. Waarin rijksoverheid en waterschappen opnieuw samen hun verantwoordelijkheid nemen. Zodat ook in die gebieden een toekomstbestendige leefomgeving aanwezig blijft, waar heel Nederland mee vooruit kan.

Deze column verscheen in WaterForum Magazine 04-2022. Nog geen abonnee? Vraag dan een gratis editie aan!