waterplanten
Voor het onderzoek zijn de Nederlandse wateren nagebootst in grote watertanks met daarin voornamelijk algen, drijvende planten of ondergedoken planten (foto: Radboud Universiteit).

Meren en sloten stoten minder broeikasgas uit als er veel ondergedoken waterplanten in groeien in plaats van drijvende planten of algen. Dat schrijven Nederlandse en Duitse onderzoekers in Water Research.

De onderzoekers van de Radboud Universiteit, het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), Wageningen University en IGB-Berlijn stellen in hun publicatie in Water Research dat investeren in ondergedoken planten door Nederlandse waterbeheerders op meerdere vlakken een goed idee is. Deze planten hebben namelijk de beste kans op overleving als er minder meststoffen in de Nederlandse wateren zouden uitspoelen.

Vooral methaan

Een groot deel van de totale uitstoot van het broeikasgas methaan in Nederland komt uit meren en sloten (geschat wordt zo’n 16 procent). Klimaatverandering versterkt dit effect nog eens: de uitstoot neemt snel toe wanneer het water opwarmt. Dit gebeurt vooral in voedselrijk water, omdat daar veel organisch materiaal aanwezig is op de bodem. Micro-organismen zetten dat via rottingsprocessen om in methaan. Vooral drijvende waterplanten, zoals eendenkroos, en algen ‘profiteren’ van klimaatverandering. Zij groeien aan het oppervlak en kunnen daardoor als eerste gebruikmaken van hogere temperaturen en hogere CO2-concentraties in de lucht. Toenemende felle regenbuien brengen nog eens extra meststoffen van het land in het oppervlaktewater.

Meer zuurstof

In water waar niet deze drijvende planten maar juist ondergedoken planten domineren, groeit de uitstoot echter veel langzamer als het water opwarmt, zo hebben de onderzoekers aangetoond. Hiervoor hebben ze Nederlandse wateren nagebootst in grote watertanks met daarin voornamelijk algen, drijvende planten of ondergedoken planten. De helft van de tanks werd vier graden opgewarmd, anticiperend op de verwachte klimaatopwarming aan het eind van deze eeuw.

Kanttekening

“We denken dat ondergedoken planten dit effect hebben doordat ze zuurstof lekken in de bodem, waardoor micro-organismen meer methaan consumeren”, legt eerste auteur Ralf Aben van de Radboud Universiteit uit. “We moeten hier wel een kanttekening bij plaatsen: we gebruikten het veelvoorkomende aarvederkruid. Het is nog niet gezegd dat dit bij alle ondergedoken planten zo werkt, dat is voor verder onderzoek.”

Win-winsituatie

De ontdekking is volgens mede-auteur Sarian Kosten, eveneens van de Radboud Universiteit, goed nieuws voor de Nederlandse waterbeheerders. Die investeren immers al in een goede bedekking met ondergedoken waterplanten in Nederlandse meren en sloten. Dat doen ze met name omdat dit gewenst is voor de waterkwaliteit en biodiversiteit. “Dit onderzoek laat zien dat dit ook goed is voor een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen van de wateren. Een win-winsituatie dus”, aldus Kosten.

Gigantisch slotennetwerk

“Helaas is het in de praktijk nog wel zo dat er gewoon te veel mest uitspoelt in het oppervlaktewater”, vervolgt ze. “Dat komt door het gigantische slotennetwerk dat we in Nederland hebben. Daardoor blijven drijvende planten, die hier goed op groeien, dominant. Als we de mestgift reduceren, zorgt dat niet alleen voor minder stikstofuitstoot, maar dus ook voor minder broeikasgasuitstoot door meren en sloten.”

Publicatie

Water Research, een uitgave van Elsevier, is een peer-reviewed wetenschappelijk tijdschrift dat onderzoek doet naar de wetenschap en technologie van waterkwaliteit en het beheer ervan. De publicatie ‘Temperature response of aquatic greenhouse gas emissions differs between dominant plant types’ kunt u hier downloaden.