De Groningse professor Bayu Jayawardhana tijdens zijn keynote over digital twins in de watersector. Volgens hem wordt kunstmatige intelligentie nog steeds ondergewaardeerd. (foto: Jac van Tuijn)

Tijdens de European Water Technology Week ging één van de wetenschappelijke presentaties over neurale netwerken. Professor Bayu Jayawardhana van de Universiteit Groningen vertelde dat hij werkt aan een digital twin van het actief slib in de afvalwaterzuivering van North Water. Er ging een zucht door de zaal. In de Nederlandse watersector wordt steeds meer gewerkt met deze digitale kopieën van de werkelijkheid, maar een nabootsing van het microbiële hart van de waterzuivering is wel heel bijzonder.

Met zijn keynote nam professor Jayawardhana de bezoekers van de European Water Technology Week op 21 september mee in de wereld van de neurale netwerken. Kunnen computers met kunstmatige intelligentie operators vervangen, of zal het altijd blijven gaan om een menselijke ondersteuning?

Dit artikel is alleen zichtbaar voor PREMIUM abonnees

Schrijf je nu gratis in om toegang te krijgen tot PREMIUM artikelen. Alleen je emailadres is voldoende. Je kunt dan alle PREMIUM artikelen gratis lezen tot 1-1-2023. Het abonnement eindigt dan automatisch. Je zit nergens aan vast. Meer informatie over WaterForum PREMIUM lees je hier.
Wij gebruiken uw emailadres alleen om u toegang te geven tot PREMIUM artikelen

Deep learning ontwikkelt zich razendsnel, zo stelde hij. Als voorbeeld in de watersector noemde hij een digitaal besturingssysteem van een Australisch irrigatiewerk. Hierbij beheert en optimaliseert de computer zelf de toevoer en de peilen op de kanalen. Het leidde tot een waterbesparing van 25 procent, aldus de Indiase professor.

Kunstmatige intelligentie ondergewaardeerd

Kunstmatige intelligentie wordt volgens hem nog steeds ondergewaardeerd. Er is zoveel meer mogelijk. Als voorbeeld vertelde hij over zijn wetenschappelijk onderzoek naar de biologie op de afwaterzuivering van North Water in Groningen.
Het ging om een poging om de biologie te vangen in een digital twin. “We hebben data van drie jaar verwerkt en gekeken naar de veranderende omstandigheden en hun invloed op de belangrijkste parameters. Zo kregen we meer zicht op welk type bacterie op welke moment een grote invloed heeft op het zuiveringsproces.”
De relaties zijn in procesmodel verwerkt. Dat komt volgens Jayawardhana al aardig overeen met de werkelijkheid. “Het is nog niet helemaal gelukt om het biologische zuiveringsproces te simuleren, maar er zijn al wel bepaalde type bacteriën die we aan bepaalde procesomstandigheden kunnen koppelen.” Hij sprak de verwachting uit dat zo’n digitale simulatie de mogelijkheid biedt het zuiveringsproces verder te optimaliseren.

Burgerdata

De digitalisering van de watersector is een van de nieuwe thema’s waar het onderzoeksinstituut Wetsus op de WaterCampus Leeuwarden zich de komende jaren meer mee bezig wil gaan houden. Op de EWTW spraken vooraanstaande wetenschappers ook over de andere thema’s die Wetsus de komende jaren zwaarder gaat aanzetten. Speciaal voor het betrekken van burgers is zelfs een aparte werkgroep opgericht waar nu ook Chinese bedrijven op hebben ingetekend.

Professor Anita Hardon van de Wageningen Universiteit wees in haar keynote op de toenemende betrokkenheid van burgers bij het genereren van data die waterprofessionals kunnen gebruiken. Ze wees op het meten van waterkwaliteit door burgers. Volgens haar vergroot het niet alleen de betrokkenheid van burgers, maar levert het heel veel nieuwe data op. “Burgers kunnen verschillende rollen spelen”, zo hield ze haar publiek voor.

Ontwerpen waterinstallaties

“Bijvoorbeeld bij het ontwerpen van waterinstallaties. Ontwerpers richten zich vooral op hoe het moet werken. Door burgers te betrekken krijgt de ‘waarom-vraag’ meer aandacht”. Dit leidde tot de constatering dat de watersector het heeft over aansluiting en niet over de gebruikers. Hardon besprak ook de groeiende rol van ‘custodians’, de mensen die opstaan en, al dan niet gevraagd, zich over onderdelen van de natuur bekommeren. “Kunnen we dat niet bevorderen”, vroeg ze zich af. Als voorbeeld gaf ze het initiatief Drinkbare rivieren van Li An Phoa die zich de vervuiling van de rivieren aantrekt. “Het zijn ‘river hoods’, ambassadeurs voor een schoon milieu”. Volgens Hardon wordt deze manier van activisme erg gewaardeerd onder de jongere waterprofessionals.

Terug op niveau

Het nieuwe onderzoeksveld sociale wetenschappen moet nog helemaal worden opgebouwd, laat professor Cees Buisman, lid van de Raad van Bestuur van Wetsus, weten. “Er zitten nu nog geen onderzoekers op. Maar we hopen snel te kunnen starten met twee projecten op het gebied van decentrale sanitatie. Een gaat kijken naar het vertrouwen in innovaties en een ander project onderzoekt de weerstanden bij de implementatie van nieuwe technologieën.”

Buisman is blij met dit nieuwe veld. “Belangrijke watertechnologisch onderzoeken kunnen niet meer zonder de sociale wetenschappen”. Wetsus introduceerde in 2020 twee nieuwe programmalijnen: droogte en kunstmatige intelligentie. “Hiermee zijn de eerste promovendi aan de slag gegaan”. Volgens Buisman is het instituut nu na de Coronacrises terug op sterkte en zijn alle onderzoekplekken weer bezet.