Rudi Antens van Coöperatie Duurzame Energieketen de Baronie en Kees de Jong van waterschap Brabantse Delta planten de eerste boom van het korte omloop bos in de waterberging in Zundert (foto Peter Roek).

Coöperatie Duurzame Energieketen de Baronie en waterschap Brabantse Delta zijn een samenwerking gestart om in het kader van klimaatslim landgebruik waterbergingen in te zetten voor de teelt van houtige biomassa en te werken aan klimaatslimme landschapsinrichting. Door middel van een pilot willen beide organisaties bijdragen aan lokale duurzame kringlopen, het landschap versterken en een bijdrage leveren aan de klimaatdoelen. De pilot wordt ondersteund door Stichting Probos en ZLTO.

Houtige biomassa wordt gezien als een belangrijke vervanger van fossiele grondstoffen en -brandstoffen. Momenteel is biomassa een belangrijke hernieuwbare energiebron en op termijn wordt biomassa van belang voor de vervaardiging van biobased producten en chemicaliën. Coöperatie Duurzame Energieketen de Baronie (CDEB) organiseert duurzame lokale energieproductie. CDEB verzamelt lokaal resthout uit landschapsonderhoud en verwerkt dit tot een kwalitatief hoogwaardige brandstof voor biomassaketels bij kalverhouders en overige leden. Daarnaast heeft CDEB met haar leden al meer dan 20.000 bomen aangeplant. Rudi Antens, voorzitter van CDEB: “De vraag naar biomassa stijgt. Met de aanleg van korte omloopbossen waarin biomassa wordt geteeld met soorten als wilg en els wil de coöperatie zorgen dat er lokaal meer biomassa beschikbaar is. Daarnaast willen we met deze korte omloopbossen het landschap en de biodiversiteit versterken.”

Waterberging
Waterschap Brabantse Delta stelt in het kader van de pilot twee waterbergingen in Zundert ter beschikking aan CDEB. In deze bergingen plant CDEB in totaal drie hectare korte omloopbos van els waaruit in de toekomst biomassa kan worden geoogst. Deze bossen zijn qua uiterlijk en natuurwaarden vergelijkbaar met het traditionele elzenhakhout. De waterbergingen blijven gewoon hun functie houden en zullen in periodes van extreme wateroverlast dienen om overtollig water tijdelijk op te vangen. Kees de Jong, lid van het dagelijks bestuur van het waterschap: “Elzen houden van natte voeten. Wij verwachten dat de combinatie daarom goed kan werken. Met deze pilot willen we een bijdrage leveren aan de landelijke klimaatdoelen en tevens lokale duurzame ketens versterken. Beplanting met bomen van de waterberging is tevens een goed voorbeeld van meervoudig ruimtegebruik”.

Klimaatdoelen
Martijn Boosten van kennisinstituut Probos dat deze pilot begeleid: “Om onze klimaatdoelen te halen moeten we in Nederland meer bos aanplanten. De grond voor bosaanleg in Nederland is beperkt. Daarom is het van belang om te kijken naar slimme functiecombinaties, zoals in deze pilot gebeurt. Naar schatting zijn er in Nederland enkele duizenden hectares berging beschikbaar.

Ton van Korven van ZLTO is blij met deze samenwerking tussen de landbouwsector en het waterschap: “Met deze pilot willen we demonstreren dat waterschappen en agrariërs ook op het gebied van klimaatslimme landschapsinrichting samenwerken. Met deze biomassaproductie vermijden we de uitstoot van fossiele CO2. De korte omloopbossen leggen bovendien jaarlijks gemiddeld 60 ton CO2 per hectare vast, ondanks dat ze elke 7 jaar worden geoogst. Als we een vijfde van de waterbergingen van waterschap Brabantse Delta op deze wijze zouden beplanten, kunnen we daarmee de uitstoot van 450 huishoudens compenseren.

De pilot heeft een looptijd van 7 jaar. Na de eerste oogst zullen CDEB en waterschap Brabantse Delta de samenwerking evalueren. Daarbij wordt de balans opgemaakt van de financiële kosten en baten en de winst die is geboekt voor klimaat, natuur en landschap. Bij een positieve evaluatie wordt gekeken hoe de samenwerking verder wordt voortgezet.

Energietransitie
Waterschap Brabantse Delta draagt ook op andere manieren bij aan de klimaatdoelstellingen door in te zetten op energietransitie. De ambitie van het Rijk is om in 2050 energieneutraal te zijn. In lijn met landelijke afspraken willen de waterschappen dat eerder  bereiken door in 2020 minimaal 40% van het eigen energieverbruik zelf te produceren en 100% in 2025. Daarnaast stelt het waterschap eigendommen beschikbaar voor derden om duurzame energie op te wekken, zoals rioolwaterzuiveringsinstallaties.