De afgelopen zeven jaar onderzocht Sanitas Water ruim 300 kilometer hemelwaterriolering op foutieve aansluitingen. Daarbij trof het bedrijf met de rioolscan 511 gevallen aan waarbij wc’s direct op het hemelwaterriool waren aangesloten. Eigenaar Heleen de Man is niet verrast. “Elke rioleur weet dat dit gebeurt, maar de omvang en impact op de waterkwaliteit is onbekend.”
De Man deelt regelmatig haar bevindingen op LinkedIn. In een recente post wijst ze op de ernst van het probleem en schrijft ze onder meer: “Wanneer we 511 foutieve aansluitingen in 300 kilometer aantreffen, betekent dit dat er gemiddeld elke 580 meter een wc op het hemelwaterriool is aangesloten. Oftewel: 1,7 foutieve aansluitingen per kilometer.” Volgens haar zijn veel waterprofessionals zich er niet van bewust dat foutaansluitingen überhaupt bestaan. “Rioleurs weten het meestal wel, maar denken dat het niet vaak voorkomt.”
Eindhoven: topje van de ijsberg
Tussen 2021 en 2023 werden in Eindhoven zeventig foutieve aansluitingen ontdekt, meldt een woordvoerder van de gemeente aan het Brabants Dagblad Vermoedelijk is dit slechts het topje van de ijsberg, aangezien de stad duizenden kilometers riolering heeft. Het herstel kost gemiddeld 1.000 euro per aansluiting, een kostenpost die door de gemeente wordt gedragen.
Rioolscan: opsporen van fouten
Sanitas Water ontwikkelde in 2017 de rioolscan, een methode om foutieve aansluitingen systematisch in kaart te brengen. Technici meten eerst in de putten en daarna in de rioolbuizen. Zo sporen ze foutaansluitingen van grof naar fijn op. Vervolgens wordt met geavanceerde camera-apparatuur de binnenkant van de leidingen onderzocht tot in de huisaansluiting. Daarna peilen ze de foutaansluiting uit tot de locatie waar de schop in de grond moet om deze te herstellen. Na de inspectie ontvangt de klant een gedetailleerd rapport met de bevindingen, inclusief foto’s en videomateriaal van problematische gebieden. Hierin staan ook aanbevelingen voor eventuele reparaties of onderhoudswerkzaamheden.
Kosten en urgentie
In 2017 kostte het gemiddeld 15.000 euro per kilometer om foutieve aansluitingen op te sporen, wat als te duur werd beschouwd. “Daarnaast was geen urgentie,” schrijft De Man. “Men dacht dat de verontreiniging door foutaansluitingen vergelijkbaar was met een overstort. Soms is het probleem echter ernstiger – en soms minder erg – dan gedacht.” Inmiddels zijn de kosten van een rioolscan gedaald naar 5.000 euro per kilometer.
Even erg als overstort?
Volgens De Man wordt vaak gedacht dat de verontreiniging door foutaansluitingen vergelijkbaar is met die van een overstort. “Dat klopt, maar er is toch een verschil. De emissie is hetzelfde, maar het tijdstip is verschillend”, licht De Man toe. Een foutaansluiting loost continu, terwijl een overstort alleen bij hevige regenval in werking treedt. Bovendien wordt de emissie flink verdund met neerslag. De continue lozing door een foutaansluiting kan problemen opleveren, bleek in januari 2025 in Deventer.
Serieus rioolprobleem
Zo kampt een deel van de Deventer wijk De Vijfhoek met een serieus rioolprobleem dat voor vervuiling en vissterfte zorgt tijdens hevige regenval, meldt Deventer Nieuws. Het vervuilde water belandt in slootjes en vijvers, wat voor stankoverlast en ecologische schade zorgt. De gemeente vermoedt dat foutieve aansluitingen door verbouwingen aan woningen een rol spelen.
Uitzonderlijke gevallen
Gemiddeld vindt Sanitas Water meer dan één foutieve aansluiting per kilometer, maar in sommige gevallen zijn de aantallen schrikbarend hoog. In een verbeterd gescheiden rioolstelsel van vier kilometer hemelwaterriool trof het bedrijf maar liefst 36 foutieve huisaansluitingen aan. Ook in meerdere nieuwbouwwijken bleken complete huizenblokken verkeerd aangesloten.
Hoe nu verder?
Met het veranderende klimaat en de Kaderrichtlijn Water in het achterhoofd is het volgens De Man van belang om foutaansluitingen structureel aan te pakken. “Ook de Europese richtlijn stedelijk afvalwater richt zich op de emissie uit deze stelsels.” Ze pleit voor een strengere controle bij nieuwbouw en een systematische aanpak om bestaande foutieve aansluitingen te herstellen, beginnend bij de meest problematische locaties.
