WHO wil meer onderzoek naar stukjes microplastic in drinkwater. (foto: University of Newcastle, Maddison Carbery).

Lage concentraties microplastics in drinkwater lijken vooralsnog geen gezondheidsproblemen te veroorzaken omdat ze na inname het lichaam weer verlaten. Dat stelt Wereldgezondheidsorganisatie WHO in een nieuwe deskstudie die op 22 augustus werd gepubliceerd. ‘Maar’, zo waarschuwt de VN-organisatie, ‘Er is een gebrek aan betrouwbare studies en er is nog nooit onderzoek gedaan naar de risico’s van nanoplastics.’

Op basis van de deskstudie concludeert WHO dat meer valide en betrouwbare onderzoek nodig is om beter inzicht te krijgen in de gezondheidseffecten van microplastics in drinkwater. Slechts 9 van de 52 onderzochte studies identificeerden microplastics in drinkwater (de overige studies onderzochten plastics in andere waterbronnen, red). En in deze negen studies werd geen gebruik gemaakt van een gestandaardiseerde methode voor het opsporen van plastic deeltjes.

Niet betrouwbaar

Onafhankelijke experts beoordeelden de 52 onderzoeken die de basis zijn voor het nieuwe rapport. Zij concluderen dat de meeste onderzoeken niet volledig betrouwbaar zijn omdat de kwaliteit van de onderzoeksmethoden onvoldoende is gecontroleerd en stellen dan ook dat de resultaten van de nieuwe WHO-studie met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd.

Spectrocopische analyses

Volgens de onderzoekers behoeven de studies onder meer verbetering op het gebied van monsterbehandeling, polymeeridentificatie en laboratoriumvoorbereiding. Zo werden er in drie drinkwaterstudies geen spectroscopische analyses uitgevoerd om te bevestigen dat de geïdentificeerde deeltjes ook daadwerkelijk van plastic waren.

Chemicaliën

In drinkwater komen plastic fragmenten en vezels het meest voor. De polymeren die het meest voorkomen zijn polyethyleentereftalaat en polypropyleen. Hoewel plastic polymeren in het algemeen als van lage toxiciteit worden beschouwd, kunnen zij ongebonden monomeren en additieven bevatten. En hydrofobe chemicaliën in het milieu, inclusief persistente organische verontreinigende stoffen, kunnen door de plastic deeltjes worden opgenomen.

Definitie ontbreekt

In de onderzoeken ontbreekt ook een wetenschappelijk overeengekomen definitie van microplastics. Ze worden vaak gedefinieerd als plastic deeltjes met een lengte <5 mm. In de context van drinkwater is deze definitie van weinig waarde omdat, zo stelt de WHO, het onwaarschijnlijk is dat deeltjes aan de bovenkant van het groottebereik in behandeld drinkwater worden aangetroffen.

Waterzuivering

De WHO geeft verder aan dat afvalwater- en drinkwaterbehandelingssystemen zeer effectief zijn in het verwijderen van deeltjes met vergelijkbare kenmerken en afmetingen als microplastics. Volgens de beschikbare gegevens kan een waterzuivering effectief meer dan 90% van de microplastics verwijderen.

Monitoring

De Wereldgezondheidsorganisatie pleit voor meer onderzoek, maar benadrukt dat het verwijderen van microbiële pathogenen en chemicaliën uit drinkwater belangrijker blijft. Waterleveranciers moeten ervoor zorgen dat beheersmaatregelen effectief zijn, inclusief het optimaliseren van waterbehandelingsprocessen voor deeltjesverwijdering en microbiële veiligheid. Daardoor zal incidenteel ook de verwijdering van microplastics verbeteren. Routinematige monitoring van microplastics in drinkwater acht de WHO op dit moment niet nodig.