In de week waarin Nederland de hoogwatercrisis van 1995 herdenkt, is het water in de grote rivieren opnieuw gaan stijgen. Maar de waterstanden blijven vooralsnog vér onder die van 25 jaar geleden. Dit beeld in Zaltbommel geeft aan hoe hoog het water in de Waal toen stond (foto: NormanB/CC).

Zowel Rijn als Maas zijn vanaf begin februari flink gestegen, stelt Alphons van Winden, de samensteller van de website Waterpeilen. De stijging wordt veroorzaakt door hevige regenval in de stroomgebieden van de twee grote rivieren. De Maas bereikt op woensdag 5 februari een piek van 1800 m3/s. De piek in de Rijn zal zaterdag arriveren.

Sinds het voorbije weekend is er in de stroomgebieden sprake van een aantal erg natte dagen, meldt Van Winden. Met name in een brede zone die loopt over België, het noorden van Frankrijk, het midden en zuiden van Duitsland en Zwitserland ten noorden van de Alpen. Dat zijn precies de stroomgebieden van de Rijn en de Maas. Zaterdag 1 februari trok een eerste omvangrijke regenzone over de stroomgebieden en de dagen erna volgden nieuwe regengebieden met lokaal veel neerslag.

Pompen geplaatst, sluis gesloten
Wat betreft de Maas verwacht Rijkswaterstaat woensdagochtend 5 februari bij Maastricht de hoogste piek, van ongeveer 1800 m3/s. Normaal is de afvoer van de Maas zo’n 200 kuub per seconde. Er worden sinds maandag 3 februari inspecties uitgevoerd bij peilpunten langs de rivier en dijkwachten lopen controles. Uit voorzorg heeft Waterschap Limburg pompen geplaatst. Daarvan zijn er drie in gebruik genomen bij beken die in verbinding staan met de Maas. Verder is keersluis Limmel, net boven Maastricht, gesloten, waardoor de scheepvaart is gestremd. De sluis is in 2018 opgeleverd en het is voor het eerst dat de sluis dicht gaat.

Maasafvoer steeg op 4 februari al naar ruim 1600 m3/s
De forse regenval in de avond van 3 februari zorgde ervoor dat vanaf middernacht de afvoer bij Maastricht flink begon te stijgen. In het begin van de dinsdagmiddag 4 februari kwam de afvoer iets boven de 1600 m3/s uit. De verwachting was dat dit het hoogste punt zou zijn van deze afvoergolf, maar zware regenval in de Ardennen zorgt ervoor dat de dijkwachten in Limburg extra controlerondes moesten lopen. Na de piek op woensdagochtend zal de afvoer bij Maastricht wel weer langzaam gaan dalen en vanaf donderdag 6 februari zal de daling sneller gaan verlopen. ‘Op vrijdag kan de afvoer dan weer onder de 1000 m3/s zakken’, schrijft Van Winden. ‘Tegen de tijd dat de eerste neerslag van de volgende natte periode gaat vallen, dat is volgende week maandag, zal de Maasafvoer nog wat verder zijn gezakt en rond de 750 m3/s zijn uitgekomen.’

Rijn stijgt langzaam maar zeker
De Rijn bij Lobith is sinds 29 januari langzaam aan het stijgen, maar omdat de waterstand met circa 8 m nogal laag was voor de tijd van het jaar, duurt het even voordat er werkelijk sprake zal zijn van hoogwater. In eerste instantie verwachtte Van Winden dat de piek op 8 februari een waterstand van circa 12 tot 12,5 m +NAP zou betekenen, maar die verwachting heeft hij in de afgelopen dagen naar boven bijgesteld. Op grond van de neerslag die inmiddels gevallen is, verwacht Van Winden dat zaterdag 8 februari bij Lobith een waterstand van tenminste 14 m +NAP wordt genoteerd. ‘De afvoergolf in de Rijn ontwikkelt zich voor Nederland ongeveer zoals verwacht’, schrijft hij op waterpeilen.nl. ‘Vooral de Moezel kreeg gisteren erg veel water te verwerken en die heeft bij Trier inmiddels de hoogste stand bereikt sinds januari 2003. De Bovenrijn bleef echter iets achter bij de verwachting en ook de Main en enkele kleine zijrivieren op de oostelijke oever van de Rijn bereiken geen heel hoge afvoeren.’

Dit resulteert in een flinke, maar geen extreme hoogwatergolf. Van Winden meldt dat veel pieken zich nu nog in de zijrivieren bevinden en de Rijn nog niet bereikt hebben. De mate waarin ze samenvallen gaat uiteindelijk bepalen hoe hoog de stand bij Lobith gaat komen. Hij gaat uit van een stand op zaterdag net boven de 14 meter, tussen de 14 en 14,25 m +NAP. Dit is ongeveer 50 tot 75 cm lager dan bij het hoogwater van januari 2018. Een stand boven de 14 m +NAP betekent overigens wel dat er officieel sprake is van hoogwater in de Rijn.

Na daling weer stijging
Vanaf zondag 9 februari komen nieuwe neerslaggebieden op de stroomgebieden af, meldt Van Winden. Volgens hem is inmiddels duidelijk dat er in een aantal dagen voldoende regen gaat vallen om de standen in de rivieren opnieuw te laten stijgen. Maar hij durft nog niet te voorspellen hoeveel dat gaat zijn.