Deltares en Fugro gaan nu opnieuw aan de slag met een vervolgproef in de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen (foto: Hollandse Delta)

Waterschap Hollandse Delta start dit jaar een proef in de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen. Doel is om te onderzoeken of getijdenzand in de dijkvoet de dijk sterker maakt dan rivierzand. Het is een vervolg op de proef die eerder plaatsvond aan de Friese waddenkust. Daaruit bleek dat getijdenzand minimaal twee keer minder gevoelig is voor het ontstaan van piping dan rivierzand.

Wetterskip Fryslân onderzocht in september 2020 al met Deltares en Fugro wat de sterkte van het getijdenzand aan de Friese Waddenzeekust is en of piping kan ontstaan. Hierbij ontstaan tunnels onder de dijk door kwelwater tijdens hoogwater. Als het gaat om kleine hoeveelheden, is dat geen probleem, maar als het een grotere waterstroom is, kan het de dijk verzwakken. Uit eerdere onderzoeken kwamen aanwijzingen naar voren dat getijdenzand minder gevoelig is voor het ontstaan van piping dan rivierzand.

Verhoogde waterdruk gecreëerd

Het onderzoek in Friesland is uitgevoerd op een natuurlijke afzetting, wat de proef uniek maakt. Tijdens de proef is in de zandlaag stapsgewijs een verhoogde waterdruk gecreëerd. Per stap is vervolgens het effect op de zandlaag gemonitord. De eerste resultaten van deze monitoring zijn veelbelovend. Het faalmechanisme piping is tijdens de proef niet opgetreden.

Dijk in Friesland afgekeurd

De resultaten uit Friesland zijn direct van toepassing op het dijkversterkingsproject Koehool-Lauwersmeer, dat zich in de verkenningsfase bevindt. Uit de laatste veiligheidstoetsing blijkt dat delen van de bekleding van de dijk – steenbekleding, asfalt, klei en gras- tussen Lauwersmeer en Koehool zijn afgekeurd. Daarnaast zijn sommige delen van de dijk niet stabiel genoeg om in de toekomst hogere waterstanden te kunnen weerstaan. De woordvoerster van Wetterskip Fryslân laat weten dat er in maart of april meer bekend is over de gevolgen van het onderzoek voor de dijkversterking.

Aan de slag met vervolgproef

Deltares en Fugro gaan nu opnieuw aan de slag met een vervolgproef in de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen. Nu de dijk langs de polder geen functie meer heeft omdat de polder aan de natuur wordt teruggeven, kan daar een uitgebreidere praktijkproef plaatsvinden. Bij de proef onderzoekt het waterschap, net als in Friesland, de weerstand van getijdenzand onder dijken. Doel is om het onderzoek in Friesland te valideren. Waterschap Hollandse Delta krijgt voor de proef ruim 5 miljoen euro vanuit het Hoogwaterschermingsprogramma. In 2022 moeten de resultaten beschikbaar zijn.

Besparing van 100 miljoen euro

Als uit de proef blijkt dat er veel minder water door de voet van een dijk met getijdenzand kan doordringen, kan dat volgens het Hoogwaterbeschermingsprogramma voor heel Nederland een besparing opleveren van naar schatting 100 miljoen euro. Daarvoor moet dan wel de beoordelingsmethodiek worden aangepast. Op minder plaatsen hoeven dan de dijken te worden verhoogd en er is op plaatsen waar dat wel moet gebeuren minder ruimte nodig.