Vitens heeft een aangescherpt onderhoudsbeleid vastgesteld en dit wordt momenteel versneld ingevoerd. De aanscherping is een gevolg van de evaluatie van E.coli besmetting, in september 2021 in Oldenzaal en omgeving. Inmiddels zijn er beleidswachten aangesteld voor een beter crisesmanagement. De maatregelen zijn door Vitens getroffen na een evaluatie door het Instituut voor veiligheids- en crisismanagement COT.
Op 31 augustus 2021 wordt in ondergronds distributiereservoir Tankenberg bij Oldenzaal een lichte verontreiniging met E. coli gemeten. Meerdere metingen volgen en Vitens geeft twee dagen later, in samenspraak met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), een kookadvies af voor 26.000 klanten in delen van de gemeenten Oldenzaal, Losser en omgeving. Latere metingen gaven ook besmettingen aan met Enterococcen. Intern activeerde Vitens een calamiteiten/crisisorganisatie en op 19 september werd het kookadvies opgeheven. Vanwege de grote omvang, de duur en de impact van het kookadvies, heeft Vitens het Instituut voor veiligheids- en crisismanagement COT gevraagd de aanpak te evalueren. Onlang publiceerde Vitens het COT-rapport en de aanbevelingen. Het bedrijf heeft een aantal aanbevelingen al geïmplementeerd.
Bouwkundig onderhoud
De oorzaak van de besmetting was een scheur in de bovenkant van het ondergrondse reservoir. De bron kon niet onmiddellijk worden gevonden en Vitens besloot UV-filters in te zetten en sommige leidingen te chloreren. Zo blijkt uit de tijdslijn die het COT heeft uitgewerkt. Uiteindelijk is de scheur gedicht.
Vitens laat weten dat het aangescherpte onderhoudsbeleid, onder meer voor bouwkundig onderhoud, door dit incident versneld wordt geïmplementeerd binnen de hele organisatie. Dat verkleint volgens Vitens de kans op herhaling
Betrouwbaarheid
De evaluatie door het COT gaat vooral over het crisisbeheer en de kritiek die op het kookadvies is ontstaan. Volgens het COT geldt voor elke crisis een bepaalde mate van onzekerheid over oorzaken en scenario’s. Uit eerdere evaluaties is gebleken dat Vitens van nature kiest voor het zekere in plaats van het onzekere. In dit geval wilde Vitens eerst zelf over meer betrouwbare informatie beschikken alvorens die te communiceren met betrokkenen zoals de gemeenten en veiligheidsregio’s. Vanuit de gemeente bestaat juist de behoefte om vroegtijdig geïnformeerd te worden om de preparatie op te starten. Volgens het COT betekent dit niet dat deze partijen het crisisbeheer direct willen overnemen of al direct publiekelijk gaan handelen.
Einddatum
De betrouwbaarheid speelde ook bij de afgegeven einddatum van het kookadvies. In eerste instantie gaf Vitens een verwachte einddatum af, maar deze moest twee keer worden herzien. COT constateert dat, na het tweede kookadvies, de betrouwbaarheid van Vitens voor klanten afnam en de behoefte aan duidelijke informatie toenam.
Meetwaarden
Het COT merkt op dat functionarissen verschillende beelden hebben bij de interpretatie van waarden en meetmethoden. Dit speelt ook bij de afstemming met de ILT en het besluit voor een beperkt of een grootschalig kookadvies. Aanvankelijk besloot Vitens geen breed kookadvies af te geven. Enkele dagen later gelastte ILT een breed kookadvies dat door Vitens later is overgenomen.
Het laat volgens het COT een grijsgebied zien van waarden, interpretatie van deze waarden en besluitvorming gebaseerd op impact van de maatregelen. Het gaat om twee verschillende opvattingen: ‘de wettelijke afspraak bij deze waarde is kookadvies, dus we geven een kookadvies’ versus ‘het is een verwaarloosbare hoeveelheid, daarom is een kookadvies gezien de impact op de grote hoeveelheid klanten niet nodig’.
Daarbij speelt dat de interne meetmethode van Vitens soms anders kan zijn dan wettelijk is vastgelegd (eenheid/100ml versus eenheid/1000ml). Op sommige momenten leverde dit intern onduidelijkheid op over de consequenties.
Bij de publicatie van het COT-rapport heeft Vitens een persbericht uitgestuurd waarin het bedrijf zijn excuses aanbiedt voor de onvolkomenheden en lessen trekt uit deze situatie door verbeteringen in werkwijze en procedures.
Het hele COT-evaluatierapport ‘Leerevaluatie Vitens: afhandeling
calamiteit locatie Tankenberg’ is te lezen op de website van Vitens.
