afgraven vervuilde dijk
De Perkpolder in Zeeland (foto: Rijkswaterstaat).

Het afgraven van de met thermisch gereinigde grond aangelegde zeedijk in Perkpolder is volgens Royal HaskoningDHV ‘geen kansrijke optie’. Er moet ruim 500.000 ton van de met benzeen en tolueen vervuilde grond weg en dat kan drie jaar duren. Bovendien wil niemand de gereinigde grond hebben. Rijkswaterstaat gaat met de bezorgde bewoners in gesprek om de optie afgraven van de vervuilde dijk alsnog te bespreken.

In 2015 is bij Perkpolder een natuurgebied gecreëerd door een bres in de bestaande zeewering te maken. Om het achterland te beschermen is een nieuwe zeedijk aangelegd met thermisch gereinigde grond. Dat is grond die door verhitting is schoongemaakt. Bij de hoge temperatuur verbranden alleen organische verontreinigingen, zoals olieresten, en organische stof, zoals de humus- en plantenresten. Anorganische stoffen (zouten en metalen) worden niet verbrand. De kwaliteit van de gereinigde grond is zo slecht voor het bodemleven en de plantengroei dat deze vooral wordt gebruikt als ophoogzand, bijvoorbeeld in een dijk.

ATM Moerdijk

De thermisch gereinigde grond komt van de Afvalstoffen Terminal Moerdijk (ATM). Het proces ligt onder vuur omdat de grond ondanks het thermische reinigingsproces vervuilende stoffen als arseen en benzeen bevat die in het grond- en oppervlaktewater lekken. Dat gebeurde onder meer bij de Westdijk in Bunschoten. Toen de dijk in 2016 versterkt werd, bleek die grond al snel niet zo schoon te zijn, maar vervuild met zware metalen, zouten en kankerverwekkende stoffen.

Daarom startte waterschap Vallei en Veluwe in februari 2021 met het afgraven en afvoeren van de vervuilde grond in de dijk. Na het afgraven, gaat er weer schone grond de dijk in. Dat is zand uit het IJsselmeer dat eerst wordt getest voordat het wordt aangebracht. Het Openbaar Ministerie is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar de handelwijze van ATM. Het bedrijf schrijft in een bericht op de website dat ATM zijn grondstromen indertijd niet direct aan een aannemer heeft geleverd. “De verkoop aan eindgebruikers vond destijds plaats door een externe gecertificeerde partij. Deze partij zag er op toe dat de grond onder de juiste voorwaarden werd toegepast”, aldus ATM.

Afgraven vervuilde dijk

Hoewel de projecten in de Perkpolder en in Bunschoten veel raakvlakken hebben, is afgraven volgens Royal HaskoningDHV geen kansrijke optie. In het 20210903 RHDHV, Rapportage Schetsontwerp, definitief en bijlagen (1) zette het advies- en ingenieursbureau op verzoek van Rijkswaterstaat verschillende oplossingen op een rij. Om recht te doen aan de ‘vele mensen die ongerust zijn’ werkt Royal HaskoningDHV de optie afgraven toch uit. Deze optie gaat mee in de eindrapportage die in het eerste kwartaal van 2022 klaar moet zijn.
Naast de optie ‘afgraven’ werkt Royal HaskoningDHV twee andere opties uit. In het ene scenario wordt de kwelsloot die om het gebied heen ligt, geïsoleerd, waarna de vervuiling in de Westerschelde wordt geloosd. De andere optie gaat uit van een drainage onder de TGG die moet voorkomen dat de vervuiling in het grondwater terecht komt, meldt Omroep Zeeland.

Wrange smaak

Dat afgraven nog steeds in beeld is, stemt de omwonenden absoluut niet gerust. Charles Heiszler van Stichting Schone Polder houdt na lezing van het rapport een wrange smaak over. “De conclusie ligt bij voorbaat al vast. Want de meest voor de hand liggende oplossing schiet men van tevoren al af.”

Heiszler vindt het rapport van Royal HaskoningDHV ‘nietszeggend’ en advocaat Rogier Hörchner, die de omwonenden bijstaat, spreekt zelfs van ‘tamelijk schandalig’. Zij verbazen zich erover dat eerdere rapporten van Tauw en de onafhankelijke deskundige Edelman helemaal niet zijn meegenomen en dat de onderzoekers van Royal HaskoningDHV zelf al vaststellen dat er te weinig meetpunten zijn genomen. “Na vijf jaar stoort het zeer dat men nog steeds werkt met aannames”, reageert Hörchner.

Veertig meetpunten

Volgens Rijkswaterstaat zijn er in juni nog eens veertig meetpunten bijgeplaatst, waarmee uiteindelijk een beter beeld ontstaat van de verspreiding van de verontreiniging. Schone Polder vindt het allemaal veel te lang duren. “Iedere maand waarin je blijft meten en dus nog niet saneert, duurt te lang. Afgraven zou te duur zijn. Maar bedenk je eens wat het gaat kosten als je de vervuiling laat zitten en de komende vijftig, zeventig jaar lang moet blijven monitoren? Dan ben je nog veel duurder uit. Maar ja, dan lopen wij niet meer rond op deze aardbol.” De fractie HulstPlus kondigt aan vragen te willen stellen aan het college van Burgemeester en Wethouders in Hulst. De provincie wilde volgens Omroep Zeeland nog niet reageren, omdat ze het rapport nog niet heeft kunnen bestuderen. Ook de gemeente Hulst kon nog niet ingaan op het rapport en de scenario’s die Rijkswaterstaat nu uitwerkt.

 

Meer nieuws uit de watersector