Marker Wadden (foto: Natuurmonumenten).

Op 7 maart organiseerde het Kennis- en Innovatieprogramma Marker Wadden (KIMA) zijn eerste congres. Samenwerkingspartners Rijkswaterstaat, EcoShape, Natuurmonumenten en Deltares deelden er de eerste inzichten en bekrachtigden hun samenwerking in een intentieverklaring. Voor uitvoerder Boskalis bleek de aanleg van Marker Wadden vooral een uitgelezen kans om ervaring op te doen met het bouwen met slib.

De Marker Wadden, een archipel van kunstmatige natuureilanden in het Markermeer, is een van de grootste natuurprojecten in West-Europa. Met zand, slib en klei worden er nieuwe eilanden aangelegd en dat biedt volgens de samenwerkingspartners kansen voor kennisontwikkeling en innovatie. Al bij de aanleg van de Marker Wadden was het voornemen om op en rondom de eilanden zoveel mogelijk te leren over de ontwikkeling van natuurwaarden, het verbeteren van de waterkwaliteit en over het bouwen met slib en zand.

Maarten Smits (directeur Deltares) tekent de intentieverklaring (foto: Deltares).

Intentieverklaring regelt kennisdeling en -verspreiding
Het KIMA is een samenwerkingsverband van NGO’s, kennisinstellingen, bedrijfsleven en overheden en onderdeel van het Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat (NKWK). Hierin werken kennisinstituten, bedrijfsleven en overheden samen in pilots en aan actuele vraagstukken en langetermijnontwikkelingen voor een klimaatbestendige en waterrobuuste delta. De intentieverklaring regelt de formele deelname, kennisdeling en kennisverspreiding. Van daaruit willen de partners op zoek gaan naar onderzoek en fondsen om het kennisprogramma verder vorm te geven. Nieuwkomers in het programma kunnen vervolgens gebruikmaken van de data uit het monitoringsprogramma en faciliteiten, en aansluiten bij drie onderzoeksthema’s: bouwen met slib en zand, ecosysteem van waarde en ‘adaptive governance’.

Slib, van probleem naar kans
Volgens Henk Nieboer van EcoShape is KIMA is een mooie aanvulling voor het ‘Living Lab for Mud’: “Daarin doen we onderzoek naar nuttige toepassing van slib. Bijvoorbeeld om kwelders te laten aangroeien of om slib tot klei te laten rijpen om er dijken mee te versterken. De gebundelde kennis uit het Living Lab kunnen we als Nederlandse watersector wereldwijd inzetten om slib van probleem tot oplossing te maken.”

Wat is dan het probleem van slib? In stilstaand, ondiep water – zoals op de bodem van het IJsselmeer – zorgt slib voor een slechte waterkwaliteit. Door dat slib te gebruiken voor de aanleg van eilanden als de Marker Wadden, komt er weer meer ‘beweging’ in de bodem en verbetert ook de waterkwaliteit. Voor uitvoerder Boskalis is de aanleg van de Marker Wadden een uitermate boeiend project, aangezien Boskalis vrijwel altijd met zand werkt. Slib is voor veel waterbouwbedrijven nog een vrij onbekend bouwmateriaal en Boskalis krijgt in het Markermeer een unieke kans om met dit materiaal te werken.

Van links naar rechts: Teo Wams (Natuurmonumenten), Roeland Allewijn (Rijkswaterstaat), Henk Nieboer (EcoShape) en Maarten Smits (Deltares) (foto: Deltares).

Afspraken over kennisontwikkeling
Andere samenwerkingspartners ventileerden hun eigen wensen en motieven bij het zetten van hun handtekening onder de intentieverklaring. Behalve door Nieboer (EcoShape) werd deze ondertekend door Roeland Allewijn (Rijkswaterstaat), Maarten Smits (Deltares) en Teo Wams (Natuurmonumenten). “Deze samenwerking past in het streven van Rijkswaterstaat om actief kennis uit te wisselen en de innovatieve denkkracht te benutten van kennisinstituten, bedrijfsleven en andere overheden voor duurzaam en toekomstbestendig waterbeheer”, aldus Roeland Allewijn. Maarten Smits van Deltares voegde daar aan toe: “Met onze partners verbinden we ons nu formeel aan een kennisprogramma voor Marker Wadden. Kwantitatieve kennis over de ontwikkeling van natuurwaarden en waterkwaliteit door de aanleg van deze wadden is van groot belang in binnen- en buitenland. De samenwerking in het KIMA brengt expertise op heel verschillende gebieden op een unieke wijze bijeen.”

Eerste fase opgeleverd in 2021
De aanleg van de eilanden door Boskalis startte in 2016. De ruwbouw van de vijf eilanden en de slibgeul zijn naar verwachting medio 2018 gereed en op 1 januari 2021 is de oplevering gepland van de eerste fase.

DELEN