Het waddengebied heeft onvoldoende geprofiteerd van het Waddenfonds. (foto: Wikimedia Commons).

Een groot deel van de 800 miljoen euro uit het Nederlandse Waddenfonds is verspeeld aan projecten waarvan de Wadden nauwelijks hebben geprofiteerd. Dat blijkt uit gezamenlijk onderzoek van onderzoeksplatform Investico, EenVandaag, Dagblad van het Noorden, Leeuwarder Courant en De Groene Amsterdammer. Volgens de onderzoeksjournalisten werden talloze projecten niet gemonitord of geëvalueerd en konden provincies over hun eigen aanvragen beslissen.

Het Waddenfonds werd in 2006 opgericht om ter compensatie van het boren naar aardgas het Waddengebied te versterken. Er zouden honderden miljoenen zijn verspeeld aan projecten waarvan de Wadden nauwelijks hebben geprofiteerd, zoals een blacklight glow-golfbaan op Terschelling en de restauratie van een orgel. Lokale bestuurders hebben het fonds bovendien gebruikt om eigen projecten te financieren. Tweede Kamer leden Van Esch en Wassenberg van Partij voor de dieren hebben inmiddels een motie ingediend voor een onafhankelijke evaluatie van het Waddenfonds.

Werelderfgoed

Het rijk gaf achthonderd miljoen euro subsidie aan het fonds. Daar is nu nog tweehonderd miljoen euro van over. In totaal werden zeker 225 projecten gesubsidieerd. Volgens de onderzoekers deden provincies aanvragen bij het Waddenfonds waarover ze vervolgens zelf beslissen. Zo wilde de provincie Groningen aan de rand van het Wad in Lauwersoog graag een Werelderfgoedcentrum. Het gat in de begroting van 9,6 miljoen euro werd opgevuld met het fonds, waar de gedeputeerde van de provincie zelf over besloot. Inmiddels ligt het project stil vanwege aanhoudende kritiek van natuur- en milieuorganisaties over de komst van het dertig meter hoge paviljoen aan de rand van het Wad.

Vermenging

Voor Den Helder deed de provincie Noord-Holland mede aanvragen bij het fonds, waarover ze zelf een positief besluit kon nemen. Kritiek op de vermenging van bestuurlijke functies bij het Waddenfonds is niet nieuw. In 2018 uitte de Randstedelijke Rekenkamer samen met de Noordelijke Rekenkamers al de kritiek dat de onafhankelijkheid van het fonds ‘verder onder druk komt te staan.’