Het nieuwe Deltaprogramma bevat de uitkomsten van de eerste zesjaarlijkse herijking van het programma van de in 2015 vastgestelde Deltabeslissingen en voorkeursstrategieën. (Beeld: Deltaprogramma).

De urgentie van het werken aan waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid en ruimtelijke adaptatie neemt toe. Aanscherpingen zijn met name nodig in de deltabeslissing zoetwater. ‘We hebben nog dertig jaar te gaan tot 2050. Maar er is weinig tijd te verliezen, want de opgaven zijn groot,’ aldus deltacommissaris Peter Glas in zijn aanbiedingsbrief van het nieuwe Deltaprogramma ‘Koersvast werken aan een klimaatbestendig klimaat’. 

Het Deltaprogramma 2021 met de herijkte deltabeslissingen en regionale voorkeursbeslissingen én concrete maatregelen op het gebied van waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid en ruimtelijke adaptatie is namens het kabinet door de minister van Infrastructuur en Waterstaat aan de Tweede Kamer aangeboden. Het Deltaprogramma 2021 is onder de regie van deltacommissaris Peter Glas en in samenwerking met de waterschappen, de gemeenten, de provincies en het rijk tot stand gekomen.

Extra financiering

Op korte termijn stelt minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat 200 miljoen euro beschikbaar voor cofinanciering van maatregelen tegen wateroverlast. Daarnaast wil zij 100 miljoen euro extra uit het Deltafonds beschikbaar stellen voor concrete maatregelen van het Deltaprogramma Zoetwater in de periode 2023-2027. Samen met de toegezegde 75% cofinanciering uit de regio komt het totale budget voor de uitvoering van zoetwatermaatregelen in deze periode daarmee op 800 miljoen euro.

Uitvoering versnellen

Het Deltaprogramma volgt een adaptieve aanpak waarbij de deltabeslissingen en voorkeurstrategieën worden aangepast als nieuwe ontwikkelingen en inzichten daar aanleiding toe geven. Het Deltaprogramma 2021 bevat het resultaat van de eerste herijking sinds de start van het programma. Er is onder meer extra aandacht nodig voor de snelheid van de uitvoering van maatregelen om de doelen in 2050 te halen.

Scherpe keuzes maken

Ook is het belangrijk om nu al verder vooruit te kijken, naar de periode na 2050. De wateropgaven kunnen dan fors toenemen door zeespiegelstijging en er zullen moeilijke en mogelijk ingrijpende beslissingen genomen moeten worden. Daar moeten betrokken partijen rekening mee houden bij beslissingen die ze in de komende jaren nemen en ze moeten zich nu al voorbereiden op de grote keuzes die na 2050 misschien genomen moeten worden. De komende zes jaar moet er veel onderzoek en voorbereidend werk verricht worden. Opties om ons land anders in te richten en mogelijke maatregelen die we in de toekomst moeten nemen om ons land voor te bereiden op deze versnelde zeespiegelstijging worden onderzocht in het Kennisprogramma Zeespiegelstijging.

Stagnatie voorkomen

Peter Glas verzoekt het kabinet ook dringend om te voorkomen dat de COVID19- crisis ertoe leidt dat het werk aan de delta stagneert door een eventueel gebrek aan financiën. Ook vraagt de deltacommissaris aandacht voor het klimaatbestendig maken van vitale en kwetsbare functies. Dit moet intensiever worden opgepakt. “De afgelopen maanden hebben we meer dan ooit ervaren hoe belangrijk het is dat onze vitale sectoren zoals de zorg, ICT en energie, gas- en drinkwatervoorziening kunnen blijven functioneren tijdens een crisis. Het klimaatbestendig maken van vitale en kwetsbare functies moet worden geïntensiveerd.”

Wateropgaven sturend

Wateropgaven moeten randvoorwaarden gaan bepalen voor de ruimtelijke inrichting van Nederland. Droogte, hitte, wateroverlast en overstromingsrisico’s worden leidend. Dit betekent bijvoorbeeld dat waterverslindende activiteiten, zoals het telen van bepaalde gewassen, niet meer in droogtegevoelige gebieden moeten plaatsvinden. Ook moet er bij de locatiekeuze en de gebiedsinrichting van nieuwe woonwijken rekening gehouden worden met klimaatverandering. Bij plannen en maatregelen voor bijvoorbeeld nieuwe en bestaande infrastructuur, natuur, landbouw en energie moet water onderdeel uitmaken van de ruimtelijke afwegingen en planuitwerking. Water stuurt in plaats van water volgt.