waterschapspartijen

Deze week vergadert de Tweede Kamer over de Wet financiering politieke partijen. De Unie van Waterschappen roept, samen met de VNG en het Kennispunt Lokale Politieke Partijen, het parlement op deze wet zodanig aan te passen dat ook lokale politieke partijen en waterschapspartijen in aanmerking komen voor subsidie ter bevordering en versterking van hun partij.

De (herhaalde) oproep voor structurele financiering van lokale politieke partijen wordt onderschreven door de Vereniging voor Plaatselijke Politieke Groeperingen, de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden, het Nederlands Genootschap van Burgemeesters en de Wethoudersvereniging. Er is volgens al die groeperingen en organisaties een wetswijziging nodig, zodat lokale politieke partijen en waterschapspartijen zo snel mogelijk gelijk aan landelijke partijen worden behandeld en in aanmerking kunnen komen voor subsidie en ondersteuning. Begin dit jaar werd daartoe al de petitie ‘Versterk de democratie: gelijke kansen voor lokale partijen’ ingediend, een initiatief van het Kennispunt Lokale Politieke Partijen.

‘Waterschapspartijen haalden 41 procent’

In de brief aan de Tweede Kamer maken UvW, VNG en het Kennispunt duidelijk waarom het tijd is dat de Wet financiering politieke partijen (Wfpp) wordt gewijzigd: “Lokale partijen groeien bij elke verkiezing en kregen bijna een derde van alle stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Bij de meest recente waterschapsverkiezingen waren lokale partijen het grootst met 41 procent van de stemmen. Bij de gemeentelijke herindelingsverkiezingen in november 2020 werden lokale partijen in alle gemeenten veruit de grootste. Lokale partijen zitten in driekwart van de gemeenten in het college van B&W en leveren daarmee een enorme bijdrage aan de lokale democratie. Toch kunnen zij geen aanspraak maken op de 25 miljoen euro Rijkssubsidie voor politieke partijen, die via de Wfpp verdeeld wordt”, aldus de briefschrijvers.

Ondersteuning nodig

De lokale politieke partijen hebben het geld nodig voor de uitvoering van hun belangrijke taak in de lokale, provinciale en waterschapsdemocratie, stellen de briefschrijvers. Daarbij noemen ze het opleiden en voorbereiden van politiek ambtsdragers, het deugdelijk organiseren van kandidaatstellingsprocedures, het samenstellen van een verkiezingsprogramma, communicatie met en activiteiten voor leden en inwoners, opkomstbevordering bij verkiezingen en algemene professionalisering van de politieke partij als stichting of vereniging. “Zonder landelijk partijbureau om op terug te vallen voor kennis, wetenschappelijk onderzoek, ict en juridische ondersteuning en modelreglementen en programma’s, is het voor besturen van lokale politieke partijen een grote uitdaging om alle taken en verantwoordelijkheden goed uit te voeren”, schrijven de drie organisaties in de brief. “De nood voor een beter toegeruste lokale democratie wordt steeds groter, vanwege de grote opgaven waar gemeenten en waterschappen op dit moment voor staan.”

Extra basisbedrag voor onafhankelijke partijen

De Unie, VNG en het Kennispunt hebben ook al nagedacht over een eerlijke en transparante manier om de financiering te regelen: “Wij realiseren ons dat het voor lokale afdelingen van landelijke partijen ook een uitdaging is. Landelijke partijen hebben eigen systemen om lokale afdelingen te ondersteunen, met kennis en vaak ook financieel. Eenduidigheid in de financiële steun is voor lokale afdelingen belangrijk. Daarom zouden álle partijen met een raadszetel of zetel in het algemene bestuur van het waterschap een subsidie moeten krijgen, waarbij onafhankelijke lokale partijen een extra basisbedrag ontvangen.”

Ambassadeurs voor waterschappen en provincies

De twee grootste waterschapspartijen, Water Natuurlijk en de Algemene Waterschapspartij (AWP), steunen de oproep aan de Tweede Kamer van harte. Zij roepen al jaren om partijfinanciering vanuit Den Haag. “Een gezonde democratie biedt gelijke startposities aan alle partijen. Wij vinden het belangrijk dat de kiezers weten wat er te kiezen valt”, zegt Hans Middendorp, vicevoorzitter van de AWP. “Juist bij de verkiezingen voor waterschappen en provincies moeten partijen als de AWP ook veel ambassadeurswerk verrichten. Het kost ons veel inspanning om de kiezers te motiveren om te stemmen voor waterschappen en provincies. Veel mensen hebben nauwelijks een idee wat de rol is van het democratisch gekozen bestuur van waterschappen en provincies. En dat juist waterschappen en provincies belangrijke besluiten nemen over klimaat en klimaatadaptatie, staat ook bij weinig mensen op het netvlies.”

Campagnefinanciering door waterschappen

De AWP heeft in een aantal waterschappen inmiddels gevraagd om ondersteuning in de campagnefinanciering. “De Unie van Waterschappen heeft uitgezocht dat er geen wettelijke belemmering is voor waterschappen om de waterschapspartijen te ondersteunen met campagnefinanciering”, zegt Middendorp. Wel moet door het Algemeen Bestuur van de waterschappen een subsidieregeling worden vastgesteld, met heldere criteria. Zo moeten alle uitgaven worden besteed aan de verkiezingscampagne en moet er achteraf verantwoording worden afgelegd. Dat is niet wezenlijk anders dan nu met het jaarlijkse budget aan fractievergoedingen: dat mag reglementair ook niet aan politieke activiteiten besteed worden. Middendorp: “Het zou veel helpen als elke politieke partij die niet in de Tweede Kamer zit, van het waterschap een campagnebudget van bijvoorbeeld 5000 euro zou krijgen. Elk waterschap heeft al een budget om de waterschapsverkiezingen te promoten waaruit dit betaald zou kunnen worden. Het hoeft geen extra geld te kosten. En het zou de AWP, en ook andere lokale partijen, zeker een duwtje in de rug geven.”