graslandberegening
Foto: Aa en Maas.

Tot 1 juni mag in vier zuidelijke regio’s van Brabant geen grondwater worden gebruikt voor sportveld- en graslandberegening. De grondwaterstanden zijn daar na een extreem droge maand maart onder de grenswaarde gezakt. De Brabantse waterschappen zeggen dit besluit te hebben genomen om de grondwatervoorraad te beschermen.

“Februari was nog kletsnat, met twee keer zoveel regen als normaal”, stellen de Brabantse waterschappen. De waterschappen zelf, maar ook de boeren en natuurterreinbeheerders hebben in februari daarom veel water kunnen vasthouden. “Maar de maand maart was juist extreem droog en zonnig. Door de vele zonuren, hoge temperaturen, nauwelijks regen en een verdrogende oostenwind zakten de grondwaterpeilen razendsnel weg. Vooral op de hogere zandgronden in het zuiden. Die gebieden hebben het eerst last van droogte.”

Voorjaarsregeling

Er zijn volgens de waterschappen binnen de provincie grote verschillen qua grondwaterstanden. In de beekdalen die lager liggen en vlakker zijn, blijft het grondwater langer op peil. Elk jaar op 1 april besluiten de Brabantse waterschappen per deelgebied of vanaf dat moment graslandberegening met grondwater kan worden toegestaan. Zij kijken hiervoor naar de actuele grondwaterstanden. Deze voorjaarsregeling voor graslandberegening geldt van 1 april tot 1 juni.

Peildatum ter discussie

Vorig jaar kregen de Brabantse waterschappen nog het verwijt dat de peildatum van 1 april eigenlijk ‘achterhaald’ is. De Brabantse Milieufederatie (BMF), Natuurmonumenten en Brabants Landschap riepen de Brabantse waterschappen op om slimmer om te gaan met vergunningen voor beregening met grondwater. Er was volgens de drie organisaties maatwerk nodig. “Alles valt of staat met een momentopname, terwijl de grondwaterstand continu wordt gemeten”, schreven de natuurorganisaties in een opinieartikel. “Waterschappen hebben dan ook de techniek in huis om slimmer te sturen op beregening. De peildatum van 1 april is wat ons betreft sterk achterhaald. Maak gebruik van de actuele informatie om een beregeningsverbod wel of niet in te stellen. Is de grondwaterstand op enig moment in de zomer te laag, dan volgt er een lokaal beregeningsverbod. Is het evenwicht weer voldoende hersteld, dan kan het verbod weer worden opgeheven.”

Grondwaterconvenant

Inmiddels is er wel het een en ander veranderd in Brabant. Zo tekenden de drie Brabantse waterschappen – Aa en Maas, Brabantse Delta en De Dommel – op 21 december 2021 samen met tien andere partijen (waaronder de provincie, de natuurbeheerders, de drinkwaterbedrijven en de ZLTO) het provinciale grondwaterconvenant, gebaseerd op het Regionaal Water- en Bodemprogramma (RWP). Dat document kende vijf pijlers:
• meer water vasthouden in het hele watersysteem en meer aanvoeren om uiteindelijk ook meer te infiltreren of anders te kunnen benutten;
• minder grondwater gebruiken en ook minder verdampen;
• in de (toekomstige) ruimtelijke plannen sturen op meer water vasthouden en infiltreren en beperken van het (regionaal) gebruik van grondwater;
• zoeken naar nieuwe en innovatieve oplossingen
• duidelijke afspraken over de manier van samenwerken en de verwachtingen van elkaar binnen deze samenwerking.
Tekst loopt verder onder de afbeelding

graslandberegening
Actuele grondwatersituatie peilbuizen op 1 april 2022 in Noord-Brabant. Voor de rood gekleurde gebieden geldt een onttrekkingsverbod om grasland te beregenen.

Beregenen onder voorwaarden

Met het uitvaardigen van het grondwateronttrekkingsverbod voor graslandberegening in slechts vier van de tien deelgebieden in de provincie, brengen de waterschappen al een deel van het door de natuurorganisaties gewenste maatwerk in praktijk. Aan het beregenen zijn bovendien regels en voorwaarden verbonden:
• De voorjaarsregeling gaat over het besproeien van graslanden,  sportvelden en golfterreinen.
• Akkerbouwgewassen, bijv. mais of groenten, vallen hier niet onder en mogen als dat nodig is wel beregend worden.
• Beregenen uit beken en sloten (oppervlaktewater) mag, zolang er geen onttrekkingsverbod geldt. Dat is per gebied verschillend.
• Waterschappen controleren in het veld.

Perceelwijzer

Voor nóg meer maatwerk hebben de waterschappen samen met de provincie, de ZLTO en de rijksoverheid de app Perceelwijzer ontwikkeld, die altijd de actuele onttrekkingsverboden per perceel toont.