De MBR-installatie in de verdachte waterbak in Boxtel (foto: Hydro Business).

Een afvalwaterzuivering met een aerobe membraanbioreactor (MBR) in Boxtel wordt door de GGD gezien als een bron van de legionellabacterie. De afvalwaterzuivering verwerkt het afvalwater van vleesfabriek Vion en wordt geëxploiteerd door Hydro Business, een dochteronderneming van Brabant Water. Volgens de GGD zijn er sinds vorig jaar elf mensen besmet geraakt.

Het lijkt er sterk op dat de legionellabesmetting is ontstaan vanuit de MBR. “Het relatief warme afvalwater werd buiten in een grote open betonnen bak met lucht door de membranen geblazen. De GGD heeft in deze bak de legionellabacterie aangetroffen. Inmiddels is er over de zuiveringsbak een tent geplaatst en dragen medewerkers die in de tent werken een gezichtsmasker”, vertelt Hydro Business-woordvoerder Noud Bex.

Zuivering blijft in bedrijf
Overigens zijn er bij de bedrijven Vion en Hydro Business geen medewerkers ziek geworden. Bex: “Dankzij de tent kan het zuiveringsproces gewoon doorgaan. De GGD houdt toezicht op de zuivering en meet de waterkwaliteit voortdurend. Ook Hydro Business is zeer geschrokken van het nieuws. Gelukkig is de situatie nu veilig en zijn er, volgens de GGD, geen aanvullende maatregelen nodig.”

Ongebruikelijke bron
Het is heel ongebruikelijk dat een afvalwaterzuivering de bron is van een legionellabesmetting. Om die reden duurde het ook vrij lang voordat de vermoedelijke besmettingshaard werd gevonden. Eind 2016 en in 2017 werden er bij de GGD een aantal legionella-besmettingen uit Boxtel gemeld. Zoals gebruikelijk startte de GGD een brononderzoek en werden alle waarschijnlijke bronnen getest. Daarin werd geen legionella aangetroffen. Toen besloot de GGD ook minder voor de hand liggende waterbronnen te onderzoeken. Pas in de eerste week van december werd de legionellabacterie aangetroffen bij Hydro Business.”

Vervolgonderzoek
Volgens de GGD blijft de besmetting raadselachtig. “Tijdens het zuiveren van het afvalwater worden geen duidelijke waterdruppels gevormd. In Nederland zijn nooit eerder legionellapatiënten gemeld als gevolg van dit type bron”, aldus de Brabantse gezondheidsorganisatie. Omdat niet duidelijk is hoe de legionellabesmetting plaats heeft gevonden, voert het RIVM een vervolgonderzoek uit. Dat gebeurt in samenwerking met GGD Hart voor Brabant, Hydro Business en het streeklab Kennemerland.

Regels voor MBR-installaties?

Voor de gebruikers van aerobe MBR-waterzuiveringen zijn de uitkomsten van dit onderzoek van groot belang. In Nederland zijn er een groot aantal industriële afvalwaterzuiveringen die werken met deze technologie. Met betrekking tot legionella is er geen specifieke wet- en regelgeving voor deze zuiveringen. Als uit het lopende onderzoek blijkt dat de zuiveringen een mogelijke besmettingshaard zijn, zal dat ongetwijfeld veranderen.

Nieuwe afvalwaterzuivering
De afvalwaterzuivering in Boxtel is vrij nieuw. De installatie is in 2013 en 2014 gebouwd en in juli 2015 officieel in gebruik genomen. Niet alleen de capaciteit van de zuivering is vergroot, het afvalwater wordt nu na behandeling intern hergebruikt en er wordt biogas geproduceerd. Sinds de ingebruikname van de nieuwe afvalwaterzuivering in 2015 is de productie bij Vion verder toegenomen. De zuivering is tegenwoordig zes dagen in de week operationeel en bemand.