De eindrapportage van de Beleidstafel Droogte stelt dat er structurele maatregelen nodig zijn. (foto: Wikimedia Commons).

Structurele maatregelen in het hoofdwatersysteem en spaarzaam watergebruik zijn nodig om Nederland weerbaar te maken tegen watertekorten. “Voor het hoofdwatersysteem werken we nu aan een strategie klimaatbestendige zoetwatervoorziening, waarbij we het water uit onze rivieren beter vasthouden en slimmer verdelen”, schrijft minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat 18 december in een brief aan de Tweede Kamer. Voor het Deltaprogramma Zoetwater stelt zij in de periode 2022 – 2027 vanuit het Deltafonds 150 miljoen euro beschikbaar voor het uitvoeren van maatregelen.

De minister informeert de Tweede Kamer over de eindrapportage van de Beleidstafel Droogte. Daarin staat onder meer dat toekomstbestendige zoetwatervoorziening ook klimaatbestendig land- en watergebruik vergt. Provincies en gemeenten zullen bij de ruimtelijke inrichting meer rekening moeten houden met waterbeschikbaarheid, bijvoorbeeld op de hoge zandgronden en in verziltingsgevoelige gebieden. De uitkomsten van de stresstesten en risicodialogen klimaatadaptatie zullen ook leiden tot afspraken voor klimaatbestendige inrichting. Sectoren die veel water gebruiken zullen zelf moeten inzetten op waterbesparing door extra water vast te houden.

Restricties drinkwatergebruik

In haar brief stelt de minister dat een goed uitvoerbaar en handhaafbaar escalatiesysteem ook drinkwaterrestricties mogelijk moet maken als andere maatregelen onvoldoende werken. Van Nieuwenhuizen: ‘De noodzaak voor beperkingen aan het gebruik van drinkwater kan zich bijvoorbeeld aandienen bij een combinatie van extreme droogte én een incident met stoffen in de drinkwaterbronnen.’ Het RIVM heeft op basis van ervaringen in het buitenland een voorstel gedaan voor drinkwaterrestricties in crisissituaties. De Beleidstafel Droogte adviseert om dit voorstel samen met de Vewin, de veiligheidsregio’s en de VNG verder uit te werken. Ik neem deze aanbeveling over en kom hierop terug in de nieuwe Beleidsnota Drinkwater’, aldus de minister.

Internationale samenwerking

Een groot deel van onze wateraanvoer komt via de grote rivieren vanuit bovenstroomse landen. ‘We gaan de internationale en interregionale samenwerking met Duitsland, Frankrijk en België over droogte, extreem laagwater en grondwater in de stroomgebieden van Rijn en Maas intensiveren. Daarbij gaat het om de thema’s als waterkwantiteit, waterkwaliteit en bevaarbaarheid om in de toekomst weerbaarder te zijn tegen watertekorten.’ Van Nieuwenhuizen laat de Tweede Kamer weten dat zij  deze thema’s al heeft geagendeerd voor de Rijnministersconferentie die op 13 februari 2020 in Amsterdam plaatsvindt. En het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt in de Internationale Maascommissie samen met de waterpartners in België en Frankrijk aan een Plan van aanpak voor extreem laagwater.

Aanpak laagwaterknelpunten scheepvaart

Lage rivierafvoeren leidden in 2018 tot langdurige beperkingen voor scheepvaart en tot economische schade. De scheepvaartsector zal zich moeten voorbereiden op het frequenter optreden van extreem laagwater. Voor de korte termijn bestaat het handelingsperspectief uit bijvoorbeeld aanpassingen van de belading, alternatieve vaarroutes, uitstel van transport en voorraadbeheer. Op advies van de Beleidstafel Droogte wordt in het programma Integraal Riviermanagement nu beleid ontwikkeld voor de bodemligging van de rivieren. Daarbij worden ook de laagwaterknelpunten, die zich in 2018 manifesteerden meegenomen.

Financiering

De minister schrijft dat financiering van uitvoering van de 46 aanbevelingen via de reguliere middelen van de partijen en programma’s verloopt. Voor 2022 tot 2027 stelt de minister 150 miljoen euro beschikbaar. Dit bedrag wordt aangevuld met cofinanciering vanuit provincies, waterschappen, gemeenten en watergebruikers zoals de drinkwaterbedrijven. Van Nieuwenhuizen verwacht dat dit bedrag zal optellen tot in totaal zo’n 400 miljoen euro. Verder zal er 150 tot 250 miljoen euro uit het Deltafonds worden gereserveerd voor de impulsregeling klimaatadaptatie, met als doel de versnelling van de aanpak van ruimtelijke adaptatie voor wateroverlast en droogte door decentrale overheden financieel te ondersteunen. Deze middelen worden aangevuld met cofinanciering vanuit de regio.