“Apetrots op bereikte samenwerking nieuwe afvalwatertechnologie”

Het eerste waar hij naar kijkt, bovenop rwzi Varsseveld, is het meterkastje met de cijfers van het gezuiverde water. Afvalwatertechnoloog pur sang Helle van der Roest van Royal HaskoningDHV is terug op de rwzi waar dertien jaar geleden de eerste Nederlandse communale membraanbioreactor in gebruik werd genomen. De ondergedompelde membraanmodules hangen nog steeds in het water maar worden niet meer gebruikt. In 2012 besloot waterschap Rijn en IJssel het membraangedeelte af te koppelen en werd een technologieontwikkeling afgesloten waar Van der Roest op zijn bezielende wijze voortrekker van was geweest. Maar even bezield zette hij de schouders onder de ontwikkeling van de Nereda-technologie.  Op 30 kilometer afstand wordt op rwzi Zutphen een Nereda installatie gebouwd, waarbij uit het bijzondere korrelslib alginaat teruggewonnen gaat worden.

Helle van der Roest (foto’s: Waterforum).

Je hebt in je carrière, onder meer als docent bij Wateropleidingen,  heel veel jonge afvalwatertechnologen geïnspireerd. Wie was jouw inspirator?
Dat was de Canadese professor en ondernemer Andrew Benedek. Hij wilde dat ieder mens op aarde de beschikking zou hebben over voldoende water van goede kwaliteit. Hij ontwikkelde ondergedompelde membranen voor gebruik in een MembraanBioReactor, die het mogelijk maakten om afvalwater vergaand te zuiveren, zodat het opnieuw kan worden gebruikt. Het principe van ‘zero-liquid-discharge’ dat in landen met waterschaarste is ingevoerd, is mede daarvan het gevolg. Benedek startte het bedrijf Zenon – water for the world –  en  zijn membraan ontwikkeling gaf de aanzet tot een onderzoeksproject op rwzi Beverwijk, waar we met waterschappen, meerdere adviesbureaus, universiteiten en leveranciers van membraansystemen, jarenlang intensief hebben samengewerkt om deze membraantoepassing geschikt te maken voor grootschalige toepassing op communale zuiveringen. Het is ons in die tijd gelukt om het energiegebruik drastisch naar benden te krijgen, de membranen goed schoon te houden en ze beduidend langer mee te laten gaan.

Maar uiteindelijk is de MBR-technologie in Nederland niet doorgebroken?
Nee, hier op rwzi Varsseveld viel het doek in 2012 en momenteel zijn er in Nederland nog maar een beperkt aantal communale MBR’s in gebruik. Dat is nu eenmaal zo, maar logisch in het licht van de ontwikkelingen in Nederland. Het is belangrijk om te beseffen dat de Nederlandse watersector significant heeft bijgedragen aan de wereldwijde MBR ontwikkeling. Het is jammer dat de MBR-technologie destijds nooit serieus is bekeken voor het verwijderen van microverontreinigingen. Dat thema is pas sinds enkele jaren weer actueel en de MBR-technologie biedt goede mogelijkheden. Hier op Varsseveld kunnen de geconserveerde membranen wellicht nog worden gebruikt in het kader van verder onderzoek.
Het onderzoek in Beverwijk en de demonstratie-installatie op Varsseveld trok destijds wereldwijde belangstelling. De kennis die we in Nederland hebben opgebouwd gebruiken wij als adviesbureau nog regelmatig over de hele wereld. Het heeft Nederland internationaal op de kaart gezet als het gaat om innovaties met afvalwatertechnologie.

Met de Nereda-technologie is het wel gelukt. Daarvan bouwt RoyalHaskoningDHV nu wereldwijd aan de lopend band nieuwe installaties!
Ik ben er apetrots op dat wij als adviesbureau voor deze technologie ontwikkeling onze nek hebben uitgestoken. We hebben verantwoordelijkheid genomen voor de praktijkimplementatie van de technologie en – naast onze onafhankelijk rol als adviseur – op verzoek van onze klanten ook andere rollen opgepakt. Maar het succes van de Nereda-ontwikkeling is vooral te danken aan de unieke samenwerking binnen de hele Nederlandse watersector. Ook vandaag nog werken we intensief samen met de TU Delft en zeven waterschappen. Niet in een opdrachtgever – opdrachtnemer relatie, maar als gelijke partners. Hierdoor kunnen we met elkaar snel operationele ervaring opdoen en de Nereda technologie verder ontwikkelen en optimaliseren. Daar worden wij beter van, maar ook de TU Delft en de waterschappen.
Trots ben ik ook op de financiële afspraak die we met de watersector hebben gemaakt. Als Royal HaskoningDHV dragen we een deel van onze royalty’s af aan STW en STOWA, zodat hiermee in Nederland opnieuw nieuwe watertechnologie kan worden ontwikkeld.

Samenwerking is wel een rode draad door jouw hele carrière?
Ik ben altijd heel nieuwsgering geweest en was als jonge watertechnoloog altijd al bezig met nieuwe technologieën. Dat begon al in 1984 met het behandelen van kalvergier. We keken toen al naar het terugwinnen van struviet met een afvalproduct van de Hoogovens. Ik was destijds vooral geboeid door de techniek zelf. Later werd mijn drijfveer vooral het samenwerken met mensen. Hiervan zijn de MBR en Nereda-technologie twee mooie voorbeelden.
Niets is mooier dan mensen met verschillende achtergronden en verantwoordelijkheden bij elkaar brengen om samen gepassioneerd tot oplossingen te komen die er in de wereld toe doen. Het is daarbij vaak de kunst om oude kennis los te laten en open te staan voor andere inzichten, alles  terug te brengen tot zijn eenvoud.

Hoe nu verder?
Ik heb de afgelopen drie jaar gebruikt om mijn kennis, ervaring en netwerk over te dragen aan geweldige collega’s. Zij moeten nu zelf verder invulling geven aan het mooie bedrijf dat Royal HaskoningDHV heet. Ik heb de afgelopen tijd heel veel dossiers afgesloten en ga een nieuwe fase in. Ik zal blijven genieten van het leven. Dat heb ik altijd gedaan als watertechnoloog en dat zal na mijn vertrek niet anders zijn.

tekst & foto’s: Jac van Tuijn

In een persoonlijke reactie bedankt Helle van der Roest al zijn collega’s:

Lieve mensen,

Op donderdag 30 maart mocht ik met relaties en vrienden na 33 fantastische jaren bij Royal HaskoningDHV mijn afscheid vieren in het ‘House of Inspiration’. De vrijdag daarna werd dit in aanwezigheid van mijn gezin met (ex-) collega’s nogmaals gedaan. Niet alleen door de enorme belangstelling maar vooral door de sfeer is dit voor ons allemaal een onvergetelijk afscheid geworden. De mooie herinneringen aan alle activiteiten, sketches, optredens, zang en toespraken zullen blijven, maar de liefde en warmte sluit ik voor altijd in mijn hart. Dank voor al de mooie jaren die ik in de watersector met jullie mocht delen en voor alle kansen die ik kreeg. Ik wens jullie allemaal veel geluk en wijsheid toe op ons verdere levenspad.

Groet,

Helle