De werkzaamheden aan de zeesluis in IJmuiden gaan onverminderd door. (foto: Rijkswaterstaat).

De aanleg van de nieuwe zeesluis IJmuiden loopt door een constructiefout een vertraging op van 27 maanden. Volgens een nieuwe planning kunnen de eerste schepen niet in 2019, maar uiterlijk eind januari 2022 gebruikmaken van de nieuwe sluis. Het consortium OpenIJ, dat bestaat uit de bouwers BAM en VolkerWessels, bracht in december 2017 naar buiten dat er aanpassingen in het ontwerp nodig zijn.

Bij het bouwen van de sluis worden caissons – waar straks de sluisdeuren in weg kunnen schuiven als de sluis open gaat – 23 meter in de grond afgezonken door de grond eronder weg te spuiten. Het oorspronkelijke ontwerp bleek echter niet bestand tegen de torsiekrachten die tijdens het afzinken ontstaan. De afgelopen periode zijn de gevolgen van de problemen met de deurkassen in kaart gebracht. Externe deskundigen hebben de planning en de technische constructie ervan beoordeeld. De uitkomst is dat de deurkassen met aanpassingen volgens de caissonmethode gebouwd kunnen worden, maar dat er wel meer tijd voor nodig is.

Teleurstellend
Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat noemt de aanzienlijke vertraging van het project in een brief aan de Tweede Kamer een grote tegenvaller en zeer teleurstellend. Rijkswaterstaat heeft, volgens van Nieuwenhuizen, ook overwogen om het contract te ontbinden. Maar omdat het aangepaste ontwerp volgens een review van Adviesbureau Hageman ‘maakbaar’ is, is dat niet meer aan de orde. Ontbinding van het contract zou leiden tot meer vertraging, hogere kosten en een nieuwe aanbesteding, aldus de minister.

Afzinken caissons
De schaal waarop de caissonmethode in IJmuiden zal worden gebruikt is uniek in de wereld. De voorbereiding van het afzinken gaat nu meer tijd in beslag nemen omdat er worden hulpconstructies worden gebouwd, die het caisson tijdens het afzinken stabiel moeten houden. Deze worden na het afzinkproces weer afgebroken. De wanden van het caisson aan zeezijde zijn op dit moment nagenoeg op hoogte. Het afzinken van dit caisson start deze zomer.

Review planning
Minister Van Nieuwenhuizen heeft twee reviews van het oorspronkelijke ontwerp laten doen. Uit het eerste review die Projectmanagement consulting Bijkerk blijkt dat de bouwers zelfs na het nemen van de voorziening van bijna 140 miljoen euro nog een ‘erg optimistische’ opleverdatum van 1 december 2020 hanteerden. Volgens Bijkerk was er maar enkele procenten kans om die datum te halen, terwijl Rijkswaterstaat een haalbaarheidspercentage van 85% nastreeft bij het noemen van een datum. Bijkerk kwam tot de conclusie dat dit percentage pas in januari 2022 haalbaar zou zijn, en adviseerde de situatie ieder jaar opnieuw te bekijken.

Review techniek
In de tweede review die door Adviesbureau Hageman is uitgevoerd, is gekeken of de aanpassingen in het ontwerp en de manier waarop de caissons nu worden afgezonken haalbaar zijn. Volgens het onderzoeksbureau is dat het geval. ‘Het Review Team is van mening dat OpenIJ de risico’s bij de bouw van de sluishoofden voldoende onderkent en dat de beheersmaatregelen afdoende zijn’, aldus Hageman in het rapport.

Extra kosten
Het consortium OpenIJ, bestaande uit de bouwers BAM en VolkerWessels, meldde vorige week dat zij als gevolg van de ontwerpfout en het uitlopen van de planning 200 miljoen extra kosten verwacht te maken. Volgens de minister zijn er naast de verliezen voor de aannemers ook forse kostenstijgingen voor het rijk. Dit komt onder meer doordat de Noordersluis langer open moet blijven. ‘Ten slotte wil ik benadrukken dat OpenIJ, BAM en/of VolkerWessels niet gecompenseerd worden voor de verliezen die het gevolg zijn van de door hen gemaakte ontwerpfout’, stelde de minister vorige week in haar brief.

Nieuwe grote zeesluis IJmuiden
Om ruimte te bieden aan steeds groter wordende zeeschepen, wordt sinds 2016 gewerkt aan de bouw van de grootste zeesluis ter wereld. De zeesluis zorgt getijde-onafhankelijk voor een vlotte en veilige bereikbaarheid van de havens en bedrijven langs het Noordzeekanaal. De nieuwe sluis wordt 500 m lang, 70 m breed en 18 m diep. Het project is een samenwerkingsverband van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de provincie Noord-Holland, de gemeente Amsterdam, Havenbedrijf Amsterdam NV en de gemeente Velsen. Aannemersconsortium OpenIJ bouwt de nieuwe zeesluis in opdracht van Rijkswaterstaat.