Doordat de theoretische zeespiegelhoogte afwijkt van de lokaal gemeten zeespiegel, worden de risico’s van zeespiegelstijging wereldwijd fors onderschat. Tientallen miljoenen meer mensen dan tot nu toe aangenomen dreigen onder zeeniveau te komen, vooral in laaggelegen delta’s, kustvlakten en eilandgebieden in het mondiale Zuiden. Dat concluderen onderzoekers van onder meer Wageningen University & Research (WUR) en Deltares in een nieuwe analyse in Nature.
De onderzoekers analyseerden 385 wetenschappelijke publicaties en ontdekten dat in meer dan 90 procent van de studies informatie over landhoogte niet wordt gecombineerd met zeespiegelmetingen. In plaats daarvan schatten onderzoekers het zeeniveau in op basis van zogenoemde geoïdemodellen. Dit zijn theoretische referentievlakken gebaseerd op zwaartekracht en de rotatie van de aarde. Die modellen houden echter geen rekening met lokale factoren zoals stromingen, wind en getij. Het gevolg is dat bij een relatieve zeespiegelstijging van 1 meter wereldwijd 31–37 procent meer land en 48–68 procent meer mensen onder zeeniveau komen te liggen dan tot nu toe berekend.
Verschil tot meer dan een meter
Philip Minderhoud, expert bodemdaling en relatieve zeespiegelstijging bij Deltares en WUR, voerde het onderzoek samen met Katharina Seeger (WUR, Universiteit van Keulen en Universiteit van Padova) uit. Uit hun meta-analyse blijkt dat de lokaal gemeten zeespiegel wereldwijd gemiddeld 20 tot 30 centimeter hoger ligt dan de referentieniveaus die doorgaans worden gehanteerd. In het mondiale Zuiden, met name in Zuidoost-Azië en de Pacifische regio, kan het verschil lokaal zelfs meer dan 1 meter bedragen.
Het gevolg is dat de kwetsbaarheid voor zeespiegelstijging in veel onderzoeken, zowel wereldwijd als lokaal, systematisch wordt onderschat. Of de getroffen gebieden daadwerkelijk overstromen, hangt mede af van de aanwezige kustbescherming, maar dat viel buiten de scope van deze studie.
Nederland minder kwetsbaar
In landen van het mondiale Noorden, zoals Nederland, die beschikken over hoogwaardige lokale data, gedetailleerde hoogtemodellen en eigen zeespiegelmetingen, treedt de onderschatting volgens de onderzoekers doorgaans niet op. De grootste afwijkingen doen zich voor in de Indo-Pacifische regio, waar juist veel kwetsbare laaggelegen kustgebieden liggen.
Open data als nieuwe standaard
Om onderzoekers en overheden te ondersteunen hebben de wetenschappers met behulp van supercomputers vier van de meest recente wereldwijde digitale hoogtemodellen op de juiste manier gekoppeld aan de nieuwste kustzeeniveaus. De resulterende datasets zijn open access beschikbaar via het artikel, zodat landen en organisaties direct nauwkeurigere kustanalyses kunnen uitvoeren.
De onderzoekers hopen dat correcte koppeling van land- en zeemetingen de nieuwe standaard wordt. Dat moet leiden tot betrouwbaardere risicoanalyses, zodat kustgemeenschappen wereldwijd zich effectiever kunnen voorbereiden op toekomstige zeespiegelstijging.
Verbeteringen
Nederlandse onderzoekers houden al rekening met de dynamische waterstanden, stelt Marjolijn Haasnoot, expert klimaatadaptatie bij Deltares. “Sinds een aantal jaar is er weer een nieuwe geoide beschikbaar en ook daar wordt meegewerkt. Gezien alle andere onzekerheden in grootschalige studies, zoals de hoogte en bathymetrie, huidige beschermingsmaatregelen, het overstromingsmodellen, extreme zeespiegelstanden, verticale landbewegingen, de onderschatting van tropische cyclonen, enzovoort, zien we dit als een van de verbeteringen, maar relatief beperkt.” De hoofdboodschap blijft volgens haar bestaan: mensen lopen nu al risico op overstromingen vanuit de kust. Dit neemt toe met meer klimaatverandering, vooral in Azië.
