Dertig boeren parkeerden 10 januari aan het einde van de ochtend hun trekkers en auto’s bij het hoofdgebouw van waterschap Drents Overijsselse Delta. Ze vroegen op een dwingende manier een gesprek met dijkgraaf Dirk-Siert Schoonman over het in hun ogen ‘beklemmende mestbeleid en gedateerde meetgevens’. De boeren willen onder meer dat WDODelta actuele meetgegevens over de uitspoeling van fosfaat en nitraat met de ministeries van IenW en LNV deelt en geen gegevens uit 2013 gebruikt.
Eind december 2023 wees demissionair minister Adema van LNV extra gebieden in Nederland aan waar boeren aan strengere bemestingsnormen moeten voldoen om de waterkwaliteit te verbeteren. Het gaat hierbij onder meer om delen van de provincies Zeeland, Flevoland, Drenthe, Friesland, Groningen en het Groene Hart en de Waddeneilanden, blijkt uit deze Kamerbrief.
Gegevens uit 2013
Het ministerie heeft bij het aanwijzen van deze gebieden in Drenthe onder meer gebruik gemaakt van meetgegevens uit 2013, stelt de BBB Drenthe. In het Kamerdebat van 21 december zijn hierover vragen gesteld en is een motie ingediend en aangenomen van SGP-Kamerlid André Flach. Daarmee verzocht de Tweede Kamer het kabinet om nieuwere bronanalyses van een aantal waterschappen te gebruiken over de waterkwaliteit.
Geen rechtsongelijkheid
Adema ging hier niet in mee omdat hij geen rechtsongelijkheid wil creëren. De BBB stelt dat wanneer hij de nieuwe gegevens niet gebruikt ‘dit voor rechtsongelijkheid zorgt bij diegene die de zaken wel netjes op orde hebben’. Eind december is een vergelijkbare motie aangenomen in het algemeen bestuur van WDODelta. Dat gebeurde op een rommelige manier blijkt uit deze video.
Verder mogen de boeren steeds minder mest uitrijden. Dat komt omdat de zogeheten derogatie (‘vrijstelling’) door Brussel is afgeschaft. Nederland slaagt er immers niet in om de waterkwaliteit op orde te krijgen mede door de uitspoeling van fosfaat en nitraat.
Hoge kosten mestafzet
Vanaf maart kunnen dus ook de boeren in het gebied van WDODelta minder mest uitrijden. Volgens Nicole Koks, namens de BBB-fractie vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur en deelnemer aan het gesprek met de boeren, kunnen ze de mest alleen tegen hoge kosten kwijt, gemiddeld 50 euro per ton. De mestvergisters in Nederland staan immers stil omdat er sporen van amfetaminen zijn gevonden. Momenteel vindt vervolgonderzoek plaats naar de mogelijke verspreiding van met drugsafval verontreinigd digestaat in de afzetketen.
Bufferstroken
De boeren wezen er in het gesprek verder op dat de aanleg van bufferstroken ze veel geld kost: 70.000 euro voor iedere hectare die ze niet meer kunnen gebruiken om gewassen te telen. Vanaf 1 januari 2024 zijn akkerbouwers en veehouders met grasland verplicht om een bufferstrook aan te leggen naast een watergang om de uitspoeling van fosfaat en nitraat te voorkomen.
Stapeling nieuwe regels
Een stapeling van de nieuwe regels rondom bufferstroken en teeltvrije zones blijkt nu te leiden tot onduidelijkheid, voor zowel boeren als toezichthouders, concludeerde De Raad van State eerder al na toetsing van het nieuwe beleid. Dat leidt mogelijk tot meer fraude. Koks maakte tijdens het gesprek met de boeren, net als de dijkgraaf, onder meer duidelijk dat het waterschap niets kan veranderen aan het Europese mestbeleid.
Modellen
De boeren hebben verder hun vraagtekens bij de betrouwbaarheid van de modellen die het waterschap gebruikt om de uitspoeling van fosfaat en nitraat in kaart te brengen. De woordvoerder van het waterschap laat weten dat ze de verschillende metingen en uitkomsten willen vergelijken. “Boeren hebben de afgelopen jaren ook meegedaan aan onderzoeken over meetgegevens. De uitkomsten komen niet altijd overeen. Dus willen ze graag weten hoe wij meten, kijken of er verschillen zijn en waar die dan van kunnen komen.”
Riooloverstorten
Verder willen ze weten wat het voor hun bedrijfsvoering betekent als ze in hun sloot kunnen aantonen dat de waterkwaliteit beter is in vergelijking met de modellen. Ook willen ze weten wat de gevolgen zijn van de riooloverstorten van gemeentes in het gebied van WDODelta voor de waterkwaliteit. Het waterschap komt hier volgens Koks later op terug. Binnen afzienbare tijd komt er een vervolgafspraak met de boeren.
