Jeroen Waanders van waterschap Drents Overijsselse Delta was bijzonder enthousiast over de inzet van machinelearning en sattelietdata (foto: Jac van Tuijn).

Is het wenselijk om alle meetnet- en areaalgegevens van waterschappen en Rijkswaterstaat onder te brengen in één watercloud? Rijkswaterstaat legde deze vraag voor aan de bezoekers van de Waterinfodag op 28 maart in Den Bosch. Ook de kwetsbaarheid van waterwerken kwam aan de orde naar aanleiding van het bericht van de Algemene Rekenkamer over de inbraak van twee ethische hackers.

Rijkswaterstaat nodigt bureaus uit in te schrijven op een desktopstudie die duidelijk moet maken of er behoefte is een centrale database voor areaalgegevens en meetnetinformatie voor waterbeheerders. Is er behoefte aan een Watercloud, vroeg Rolf van den Hoek. Dit jaar zou moeten blijken hoe zo’n database eruit zou kunnen zien. Volgens Van den Hoek moet de studie een beeld opleveren van wat over 10 jaar met open data mogelijk is in het waterbeheer. Die vergezichten mogen van hem verder gaan dan een verbeterde versie van de bestaande dataportalen, zoals NHI en Digital Delta. Het moet softwareleveranciers, wat hem betreft, uitdagen om te komen met de nieuwste modellen en slimme dashboard presentaties.

Beveiliging als een proces
Een van de workshops ging over cybersecurity. Michael Theuerzeit van Hudson Cybertec ging in op de kwetsbaarheid van de procesautomatisering bij waterbeheerders. Het gaat erom het aspect van de cybersecurity in de hele lifecycle van een kunstwerk mee te nemen, zo vertelde Theuerzeit. Het managen begint tegenwoordig al bij het ontwerp. Hij wees op IEC62443, de cybersecurity norm voor industriële automatisering en controlesystemen. Deze norm biedt volgens hem goede handvatten om cybersecurity als een proces te benaderen.
Theuerzeit waarschuwde dat in de wereld van de procestechnologie het automatisch updaten van software (patchen) niet gangbaar is. Update worden bewust handmatig verwerkt nadat ze zorgvuldig zijn gecheckt. Daarmee wordt uitval zoveel mogelijk voorkomen. Veel waterwerken stammen uit de jaren ‘80 en ‘90 en worden nog bestuurd met oude software die veel makkelijker te hacken is. Zet er een beschermende firewall omheen, luidde zijn advies.

Digitale schouw met machine learning
Veel workshops gingen over praktijkvoorbeelden van het gebruik van geografisch gerelateerde data in het waterbeheer. Een recent voorbeeld van het gebruik van satellietdata kwam van waterschap Drents Overijsselse Delta bij het jaarlijks schouwen van begroeiing in sloten. Samen met het bureau Imagem is een digitale werkwijze opgezet waarbij gebruik wordt gemaakt van machine learning. Jeroen Waanders van het waterschap vertelde dat vorig jaar een satelliet is afgehuurd die speciaal data verzamelde van een gebied met veel kleine watergangen. Gelijktijdig liepen projectmedewerkers door het gebied en maakten foto’s- met gps – van de verschillende type begroeiingen. Door de satellietdata te matchen met de foto’s was het mogelijk om 60 type begroeiingen te lokaliseren. Waanders was bijzonder enthousiast over de inzet van machine learning en satellietdata. Volgens hem bleek zo’n 80 procent van de sloten schoon te zijn en kon de schouw zich richten op een nadere inspectie op de grond van de resterende 20 procent. Ook is het mogelijk om de data te gebruiken bij het versturen van de brieven aan de grondeigenaren met het verzoek iets aan de begroeiing te doen.

Realistisch beeld van grondwater
In de workshop over slim watermanagement tijdens droogte ging Matthijs van den Brink van Hydrologic in op het meten van het bodemvocht. Samen met ESA, Stowa/SAT Water, WUR en Rijkswaterstaat heeft het bureau een datasysteem ontwikkeld voor de actuele en verwachte hoeveelheid bodemvocht. Volgens Van den Brink blijft de hoogte van het grondwater natuurlijk erg belangrijk, maar een bodem kan in de bovenste laag ook heel veel of heel weinig bodemvocht bevatten. Als de bodem in een gebied al heel veel bodemvocht bevat dan kan een waterschap eerder besluiten tot voorbemalen als er regen wordt verwacht, dan in het geval van weinig bodemvocht. Het datasysteem is nu al zover geautomatiseerd dat een dashboard een gebied rood kleurt als het datasysteem verwacht dat een verwachte hoeveelheid regen niet meer in de bodem past. Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden gaat het systeem als eerste toepassen.

Op de Waterinfodag 2019 waren meer dan 50 exposanten aanwezig en de dag trok ruim 600 bezoekers. De volgende Waterinfodag is op 26 maart 2020.