De onderzoekshal van RINEW op de stadsboerderij ‘Uit Je Eigen Stad’ in het Rotterdamse Havengebied. (Foto: Evides).

Het is goed mogelijk om lokaal gietwater terug te winnen uit rioolwater uit een deel van het Rotterdamse havengebied. Dat geldt ook voor cellulose en humuszuren. De concentraties stikstof en fosfor blijken in het havengebied echter te laag om ze decentraal efficiënt terug te winnen; bij meer communaal afvalwater wordt het efficiënter. Dat blijkt uit het vierjarig onderzoek van Rotterdam Innovative Nutrients, Energy en Watermanagement (RINEW) dat onlangs is afgerond.

Het RINEW-project startte in 2013 als onderzoeksproject op de afvalwaterzuiveringslocatie Harnaschpolder in Den Hoorn. De onderzoekers wilden er zeker van zijn dat verschillende technieken om grondstoffen uit rioolwater terug te winnen zouden werken. Dit is onderzocht voor de praktijktoepassing van start ging op het terrein van de stadsboerderij ‘Uit Je Eigen Stad’ in het Rotterdamse Havengebied. In de Harnaschpolder keken de onderzoekers onder meer naar de terugwinning van cellulose door het influent te zeven. “Wij hebben de zeven gebruikt als voorbehandeling voor onze nanomembraanfiltratie”, zegt Sigrid Scherrenberg, teamleider Process & Technology van het afvalwaterteam bij Evides Waterbedrijf. Dit is één van de partijen die bij het RINEW-onderzoek is betrokken. Het idee hierachter is om zo snel mogelijk een schone waterstroom uit het rioolwater te halen, zodat er een geconcentreerde stroom afvalwater overblijft waaruit je relatief makkelijk grondstoffen kan terugwinnen.

Gietwater
Uit het onderzoek blijkt verder dat het goed mogelijk is om gietwater decentraal terug te winnen uit rioolwater. Dit is volgens Scherrenberg dan ook vrij eenvoudig. De DCMR heeft aan het teruggewonnen water een einde-afvalstatus toegekend. Daarom kan de stadstuin nu gebruikmaken van het teruggewonnen schone water. Cellulose biedt volgens haar verschillende kansen voor hergebruik, zoals de productie van verpakkingsmateriaal door de toevoeging van bepaalde schimmels. In het samenwerkingsverband met de Energie- en Grondstoffenfabriek wordt ook gekeken naar de toepassing om cellulose als afdruipremmer in de asfaltindustrie in te zetten. Het eerste fietspad met hergebruikt cellulose werd in oktober in Friesland aangelegd. De overheid heeft aan het hergebruikte cellulose echter nog geen einde afvalstatus toegekend, waardoor het nu nog niet mogelijk is om deze afvalstof grootschalig als grondstof te gebruiken zonder vergaande zuivering/behandeling van de cellulose. Dat geldt ook voor de toepassing van humuszuren uit rioolwater als bodemverbeteraar. Vitens wint nu al humuszuren terug uit reststromen die vrijkomen bij de drinkwaterproductie, maar aangezien rioolwater zware metalen kan bevatten gelden er strenge eisen om het als bodemverbeteraar op het land te brengen.

Fosfor
Uit het onderzoek op de stadsboerderij blijkt verder dat het technisch mogelijk is om stikstof en fosfor uit het rioolwater terug te winnen. De concentraties waren echter te laag door de samenstelling van het rioolwater. In het gedeelte van het havengebied waar de stadsboerderij is gevestigd, staan op dit moment nog weinig woningen. Wanneer er meer woningen komen, zal de samenstelling van het rioolwater veranderen en is er meer stikstof en fosfor uit te halen. RINEW is hier gevestigd omdat de gemeente Rotterdam samen met het havenbedrijf het gebied wil herontwikkelen tot een duurzame haven met woningen en maakindustrie. En daar past ook duurzaam watergebruik in.

NEREUS
In het vervolgonderzoek NEREUS dat 1 oktober van start is gegaan, testen Nederlandse, Belgische, Franse en Engelse partners of energie en grondstoffen efficiënt kunnen worden teruggewonnen uit afvalwater. Binnen het Nederlandse onderzoek zal onder andere electro-coagulatie worden getest. Deze techniek is al vaker gebruikt in de industrie, maar nog niet doorgedrongen in de wereld van de communale afvalwaterzuivering. Door een Interreg subsidie is er in totaal acht miljoen euro voor het NEREUS vervolgonderzoek beschikbaar. De partners – waaronder Evides Waterbedrijf, Hoogheemraadschap van Delfland, Waterschap Hollandse Delta, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Gemeente Rotterdam en Logisticon – gaan hiermee gezamenlijk een aantal projecten uitvoeren in een periode van 4 jaar.