De roep om op allerlei plekken niet te bouwen om waterhuishoudkundige redenen klinkt onverdroten voort. Wordt Niet bouwen onderbouwd met een oneliner of met zorgvuldig ontrafelde argumentaties? Ik geef er zes, en ik stel daar achttien vragen bij.
Laatst sprak ik een bestuurder die me drie voorbeelden gaf: er moest niet gebouwd worden langs een groot kanaal vanwege de kwel, niet langs een boezem vanwege mogelijke berging vanuit de boezem bij piekbuien en uiteraard niet in diepe polders, dat spreekt voor zich. Ik hoop de proponenten van Niet bouwen aan te moedigen tot noeste arbeid, in plaats van zich te verschuilen achter oneliners als Water en Bodem Sturend en Functie volgt Peil.
Daar gaan we. Niet bouwen, want:
Ga aan de noeste arbeid, in plaats van je te verschuilen achter one-liners
De lokale waterhuishouding wordt in de toekomst onbetaalbaar. Wat is onbetaalbaar? Welke extra kosten zullen er gemaakt moeten worden en hoeveel gaan we dan omhoog van de huidige 424 euro per jaar (gemiddelde heffingen voor huishoudens met een eigen woning, inclusief rioolwaterzuivering). En vooral: wat zorgt ervoor, in technische en geometrische gebiedstermen, dat Niet bouwen deze kostenstijging zou verminderen?
We moeten minder investeren in laag Nederland vanwege de zeespiegelstijging. Hoelang moeten we Niet bouwen om daar concreet iets aan te hebben, en hoeveel hebben we er dan concreet aan? Wat is laag, en wat is niet laag? En mag aanbouw en verbouw van bestaande laag gelegen boerderijen en dorpshuizen ook niet meer? Is Niet bouwen een alternatief voor dijkversterking? Kunnen we door Niet bouwen bijvoorbeeld van een wettelijk genormeerde overstromingskans van 1:10.000 naar 1:3.000 gaan? En wil je op termijn helemaal weg, ook met de bestaande bebouwing? Hoe ga je dan om met het probleem dat bijna niemand een nieuw huis zal kunnen kopen in het oosten, als hun oude huis niet meer te verkopen is?
Bouwen op slappe grond vraagt torenhoge funderingskosten. Hoeveel bedragen de extra funderingskosten ten opzichte van de totale bouwsom? Hoe verhoudt dit zich tot andere argumenten om ergens te willen bouwen? En welke rol speel jij als waterbeheerder eigenlijk in de funderingsproblematiek?
Door te bouwen in relatief diep gelegen gebieden verliezen we waterbergingsoppervlak. Stel dat je zodanig kan bouwen dat je het gewenste waterbergingsvolume behoudt of verplaatst, mag het dan wel? En zijn er alternatieven voor waterberging, bijvoorbeeld bemalen, en heb je die alternatieven gelijkwaardig uitgewerkt?
Met Niet bouwen komen we aan tafel in de gebiedsontwikkeling. Vervolgens dient het als uitgangspositie om onderhandelingen in te gaan. Doen we aan gebiedsontwikkeling met vertrouwen en kennis, of door te onderhandelen zoals op de markt in Monty Python’s Life of Brian? (You’r supposed to bààrgain!) Zeker weten dat je niet liever aan tafel komt met een goede analyse of een creatief idee?
We moeten niet bouwen omdat laag Nederland al vol genoeg is: we moeten naar “DeGrowth” (vraagreductie). Gebruik je je waterargument hier voor een groter vraagstuk? En is dat gepast, bij je rol als waterbeheerder?
Ties Rijcken is publicist en ontwerper en verbonden aan de Technische Universiteit Delft
