De afvoer van de Rijn is relatief lastig te voorspellen. (foto: Wikimedia Commons).

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben een nieuw model ontwikkeld waarmee zij droogte in Nederland twee maanden vooruit kunnen voorspellen. “Dat biedt waterschappen de mogelijkheid om vroegtijdig maatregelen te nemen om de gevolgen van droogte te beperken”, stelt droogte-expert Niko Wanders van de Universiteit in Utrecht. De voorspellingen blijken betrouwbaar en het model is klaar voor toetsing in de praktijk.

“Voor de Rijn kunnen we betrouwbare voorspellingen doen met behulp van informatie uit Duitsland en Zwitserland,” vertelt Wanders. “En op basis van de temperatuur van de zee kunnen we een inschatting maken van de hoeveelheid neerslag die er over land kan vallen, al blijft het moeilijk om het weer meer dan veertien dagen vooruit te voorspellen. Door tegelijkertijd te kijken naar hoeveel water er in de bodem zit, kunnen we inschatten of er binnen enkele maanden meer of minder water door de Rijn gaat stromen. We zien dat deze voorspellingen nu theoretisch zo betrouwbaar zijn dat we ze kunnen gebruiken om maatregelen te nemen die de effecten van droogte kunnen verminderen.”

Toetsing door waterschappen
De Universiteit van Utrecht is daarom op zoek naar waterschappen die mee willen doen aan een pilot. “De voorspellingen zullen in eerste instantie naast de huidige operationele systemen draaien om zo een gevoel te krijgen van de toegevoegde waarde. Ook willen we de voorspellingen koppelen aan daadwerkelijke maatregelen en evalueren welke eventuele kosten hieraan verbonden zijn. Aan het begin van een zomer zoals die van 2018 kan deze informatie uitermate relevant zijn. We willen ook tijdens de pilots tevens berekenen hoeveel schade er dankzij de voorspellingen voorkomen kan worden. Ook Rijkswaterstaat gaat kijken hoe ze deze voorspellingen kan gebruiken. Het uiteindelijke doel is dat het nieuwe model op real-time basis beschikbaar komt voor iedereen.”

De betrouwbaarheid van droogtevoorspellingen per maand weergegeven. Hoe donkerder de kleur, des te betrouwbaarder de voorspelling. (Bron: Universiteit Utrecht).

Onzekere maanden
Uit de testen van de Utrechtse onderzoekers blijkt dat de nieuwe modellen bijna het hele jaar door een goede graadmeter zijn. Alleen in de maanden februari, maart en april zijn de voorspellingen iets minder betrouwbaar. “Deze maanden worden gekenmerkt door andere neerslagtypes. Ook speelt de hydrologische onzekerheid dan een rol. In die tijd is de timing van de regen erg belangrijk aangezien het systeem (vaak) verzadigd is en dus alle regen direct voor afvoer zorgt. Dan is het extra belangrijk om de regen exact te kunnen voorspellen.”

Stroomgebied van de Rijn
Volgens Wanders draaien de Utrechtse modellen draaien voor de hele wereld en zijn zij in veel delen van de wereld betrouwbaarder dan voor de Rijn. “Nederlands weer blijft onvoorspelbaar ten opzichte van andere plekken”, verklaart Wanders. Hij voegt toe: “Naar aanleiding van de huidige droogte hebben we een speciale setup gemaakt voor de Rijn. Zo kunnen we Nederlandse waterbeheerders beter helpen en hen ook laten zien wat er mogelijk is met het voorspellen van droogte. Er kan bijvoorbeeld gezorgd worden voor extra water in polders en het IJsselmeer, of water kan vastgehouden worden in de hogere gebieden door het niet vroegtijdig af te voeren naar zee. Ook drinkwaterbedrijven en beheerders van natuurgebieden kunnen deze voorspellingen gebruiken om later droogteproblemen te voorkomen.”