KRW-doelen
Van Nieuwenhuizen acht het risico klein dat Nederland op slot moet vanwege het niet halen van de KRW-doelen.

Demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat acht het risico klein dat de rechter tot 2027 het land op slot zet voor het niet halen van de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Dat schrijft de minister 2 juli in een brief aan de Tweede Kamer. “Daarna hangt dit risico af van de volledigheid van het maatregelenpakket tot 2027 en de mate waarin we in staat zijn de motivatie voor het gebruik van de uitzonderingsgronden goed te onderbouwen”, aldus Van Nieuwenhuizen.

In de brief geeft de minister antwoord op vragen van Kamerlid Derk-Jan Eppink (JA21). Hij wilde van de minister weten of Nederland na een stikstofcrisis niet afstevent op een watercrisis. Eppink stelde zijn vragen naar aanleiding van twee artikelen en vroeg of de minister bekend was met de stukken het  ‘Na stikstofcrisis vrezen partijen een watercrisis’  in het Nederlands Dagblad en ‘Waterkwaliteit is tikkende tijdbom’ in Trouw. In de Tweede Kamer is er een groeiende bezorgdheid over het niet halen van de KRW-doelen.

Twijfel

In 2015 pleitte de Nederlandse overheid in Brussel al voor een andere aanpak voor het behalen van de KRW-doelen. Met de voorgeschreven werkwijze ‘one-out-all-out’ was toen al duidelijk dat in Nederland vermoedelijk ook in 2027 slechts een paar procent van onze wateren aan de richtlijn zouden kunnen voldoen. Voormalig IenW-minister Schultz en Van Nieuwenhuizen bleven de afgelopen jaren echter steeds optimistisch. Maar in de meeste recente  brief van Van Nieuwenhuizen schemert voor het eerst iets van twijfel door.

Uitzonderingen

Volgens Van Nieuwenhuizen zal het na 2027 niet meer mogelijk zijn om te verwijzen naar technische onhaalbaarheid en onevenredige kosten. Brussel is van mening dat de lidstaten dan voldoende tijd gehad om aan de KRW-doelen te voldoen. De minister denkt dat de lidstaten zich wel kunnen beroepen op andere uitzonderingen. Bijvoorbeeld als de oorzaak voor het niet halen van de doelen ligt bij natuurlijke omstandigheden. Van Nieuwenhuizen: “Het vele jaren voordat de kwaliteit van grondwater reageert op veranderingen boven de grond. En ook in het oppervlaktewater zullen bepaalde chemische stoffen nog lang aanwezig zijn, ook als het gebruik van de stof is verboden. Hierbij is het dus belangrijk dat in ieder geval de maatregelen uiterlijk in 2027 zijn uitgevoerd.”

Al het mogelijke doen

De minister stelt dat Nederland moet aantonen dat al het mogelijke is gedaan. Van Nieuwenhuizen: “We hebben nog zes jaar om daar invulling aan te geven.” Het uitgangspunt is om tegen 2027 te bezien in hoeverre minder strenge doelen nodig zijn. Deze aanpak is begin dit jaar bevestigd door onderzoek van juristen van Element Advocaten en de Universiteit Utrecht in opdracht van de gezamenlijke provincies.

Gang naar de rechter voorkomen

De stroomgebiedbeheerplannen (2022-2027) worden in maart 2022 aan de Europese Commissie gestuurd. Brussel kan dan een reactie geven die eventueel kan leiden tot een inbreukprocedure. Bij concrete besluiten kan nationaal via de rechter worden getoetst of plannen voldoende in lijn zijn met de richtlijn. Van Nieuwenhuizen: “Er wordt hard gewerkt om te voorkomen dat er een Europese inbreukprocedure tegen Nederland zou moeten worden gestart.” De minister wil voorkomen dat er rechtszaken zouden kunnen slagen door de regels van de richtlijn te volgen en een ambitieus pakket aan maatregelen te nemen om zo snel als mogelijk te voldoen aan de KRW-doelen.

Scenario’s uitwerken

Tjeerd De Groot (D’66) en Pieter Grinwis (CU) dienden tijdens het Algemeen Overleg ook een motie in over het niet halen van de KRW-doelen. Zij vragen de minister om alle juridische, financiële en bestuurlijke consequenties in kaart brengen. Van Nieuwenhuizen laat op dit moment een ex-ante studie uitvoeren naar hoever we komen met de 3e generatie stroomgebiedbeheerplannen (SGBP) en een studie naar de juridische consequenties. Deze studies worden tijdens het Wetgevend Overleg in november/december besproken.