Waterschappen boeken gestaag vooruitgang in de energieproductie, vermindering van CO2-uitstoot en verduurzaming. De totale CO2-uitstoot verminderde met ruim 14 procent. In 2023 steeg het energieverbruik wel met 8 procent, met name door het intensievere gebruik van gemalen vanwege de vele neerslag. Dit blijkt uit de Klimaatmonitor Waterschappen – verslagjaar 2023. De vraag is wel of de Brusselse eisen, waarbij meer energie nodig is om te voldoen aan de waterkwaliteitseisen, haalbaar zijn.
Het door Arcadis opgestelde rapport ´Klimaatmonitor Waterschappen- verslagjaar 2023´ geeft inzicht in de voortgang van de ambities van de waterschappen op het gebied van energie, klimaat en duurzaamheid. Positief is dat er een gestage vooruitgang is in deze ambities. Waterschappen hebben meer duurzame energie opgewekt in 2023 en de CO2-uitstoot is verminderd met 14 procent. Ook nemen bijna alle waterschappen circulaire economie-doelstellingen (deels) op in hun beleid. Duurzaam opdrachtgeverschap is in 2023 door bijna 60 procent van de waterschappen vertaald naar een implementatieplan. Er is ook steeds meer aandacht voor biodiversiteit: zes waterschappen nemen biodiversiteit en natuur inclusief bouwen structureel mee.
Hoger energieverbruik 2023
Ondanks de goede initiatieven is in 2023 wel het energieverbruik met bijna 8 procent gestegen, grotendeels door het intensievere gebruik van gemalen vanwege de vele neerslag. “Er zijn steeds meer ontwikkelingen die de realisatie van klimaatambities beïnvloeden. Denk aan netcongestie, striktere waterkwaliteitseisen, stijgende kosten en politieke discussies in de regio over bijvoorbeeld locaties voor zon- en windenergieprojecten. Nieuwe energieprojecten lopen daardoor vertraging op”, aldus Erik den Hertog, bestuurslid van Unie van Waterschappen. De opwekking van duurzame energie steeg wel in 2023 van 343 TeraJoule tot 4.505 TeraJoule (TJ). Dat kwam met name door nieuwe windturbines. Biogas blijft de grootste bron. Tegelijkertijd is er minder gebruik van broeikasgassen zoals lachgas en methaan. Er zijn programma’s gestart voor verder inzicht en uiteindelijk emissiereductie.
Energieneutraal in 2025 en Europese doelen
De vraag is of het doel van energieneutraliteit van 2025 gehaald gaat worden. “Waterschappen gaan het doel van energieneutraliteit sowieso halen, maar waarschijnlijk wel iets later dan de huidige ambitie van 2025. Wij blijven als waterschappen actief zoeken naar manieren om onze bedrijfsvoering te verduurzamen en uiteindelijk klimaatneutraal te worden, ondanks de uitdagingen”, zegt Den Hertog. De vraag is ook of dit op Europees niveau gaat lukken. De Brusselse eisen om efficiënter met energie om te gaan, wringen volgens de Klimaatmonitor met ‘de stijgende energiebehoefte om in de toekomst aan de waterkwaliteitseisen te kunnen voldoen’. Europa legt voor 2030 een maximum energiegebruik voor de waterschappen vast.
Circulariteit
Ook de toegenomen inzet van waterschappen op circulariteit komt terug in de Klimaatmonitor. Sander Mager, bestuurslid Unie van Waterschappen: “Als waterschappen streven we ernaar om in 2050 volledig circulair te zijn, met als tussenstap een vermindering van 50 procent in het gebruik van primaire grondstoffen in 2030. We hebben hiervoor een strategie Circulaire Waterschappen en ondersteunen dat met het KCAO-programma, over circulair assetmanagement en duurzaam opdrachtgeverschap. Dit maakt circulariteit bij de waterschappen steeds concreter. In 2023 had 90 procent van de waterschappen circulaire economie-doelstellingen (deels) in hun beleid opgenomen. Driekwart van de waterschappen heeft een nulmeting uitgevoerd om inzicht te krijgen in hun materiaalgebruik en een kwart monitort op circulariteit. De waterschappen verbeteren hun inzicht in de milieu-impact van ingekochte grondstoffen, met meer dan de helft die al concrete stappen heeft gezet.”
Aquathermie
Nieuw dit jaar in de Klimaatmonitor zijn de kaartjes in de bijlagen, die laten zien waar aquathermie-projecten en zon-op-waterprojecten zijn gerealiseerd. Ook laten ze zien waar elektriciteit wordt opgewekt en teruggeleverd. Volgens de monitor schieten veel waterschappen nog tekort in hun aandacht voor aquathermie. Informatie over uitgevoerde projecten was ‘niet altijd beschikbaar en/of volledig’. Dat moet beter, gezien de ‘enorme potentie van aquathermie als warmtebron in de gebouwde omgeving’.
Meer informatie
Lees hier het rapport Klimaatmonitor Waterschappen – verslagjaar 2023.
