Een consortium van zes Europese milieuorganisaties is een juridische procedure gestart tegen het recente besluit van de Europese Commissie om glyfosaat opnieuw goed te keuren. De zes hebben een verzoek tot interne herziening (Request for internal Review) ingediend bij de Commissie, waarmee de eerste stap in deze juridische strijd is gezet.
Het consortium bestaat uit PAN Europe, ClientEarth (EU), Générations Futures (Frankrijk), GLOBAL 2000 (Oostenrijk), PAN Germany en PAN-Nederland. Zij hebben het hergoedkeuringsproces van glyfosaat en het identificeren van verschillende ernstige tekortkomingen gedetailleerd onderzocht. “De Europese Commissie, de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) zijn hun verplichting om Europese burgers en het milieu te beschermen, niet nagekomen”, stellen de zes organisaties. Commissie, EFSA en ECHA zouden zich niet houden aan de EU-wetgeving en jurisprudentie over de pesticidenverordening en het voorzorgsbeginsel.
Geen meerderheid
Vorig jaar stelde de Europese Commissie voor om glyfosaat opnieuw goed te keuren voor tien jaar. In het zogeheten Comité van Beroep haalden de Europese lidstaten vervolgens in twee stemrondes geen gekwalificeerde meerderheid om de toelating van glyfosaat tegen te houden. Het was daarna aan de Commissie om een besluit te nemen en deze besloot, niet verrassend, de hergoedkeuring van glyfosaat door te laten gaan. Wel wil de Commissie het gebruik aan banden leggen en bovendien kunnen lidstaten aanvullende beperkingen opleggen.
Aanvechten
NGO’s en individuen hebben sinds een wettelijke hervorming in 2021 de mogelijkheid om de meeste EU-besluiten die in strijd zijn met de milieuwetgeving, aan te vechten bij het Europese Hof. Daarvan maken de zes Europese milieuorganisaties nu gebruik. Volgens de zes heeft de Europese Commissie het gebruik van glyfosaat namelijk ten onrechte opnieuw voor tien jaar goedgekeurd. Er ligt volgens het consortium een indrukwekkende hoeveelheid wetenschappelijk bewijs waaruit blijkt dat het giftig is voor de menselijke gezondheid en het milieu. Pauline Cervan, toxicoloog bij Générations Futures: “De autoriteiten hebben systematisch alle gegevens uit de onafhankelijke wetenschappelijke literatuur afgewezen en baseren hun beoordeling uitsluitend op gegevens van fabrikanten. Bovendien blijken enkele belangrijke studies nog steeds te ontbreken voor verschillende delen van de beoordeling, wat voor de Commissie aanleiding had moeten zijn om het dossier op grond van onvolledigheid niet te accepteren.”
Verzoek tot Interne Herziening
De organisaties hebben de Commissie een ‘Verzoek tot Interne Herziening’ gestuurd, waarin ze de Commissie vragen om de verordening over de hergoedkeuring van glyfosaat in te trekken. De Commissie heeft nu 22 weken de tijd om te antwoorden. Als de milieuorganisaties van mening zijn dat het antwoord van de Commissie de wetsovertredingen nog steeds niet oplost, kunnen ze het antwoord aanvechten bij het Hof van Justitie van de Europese Unie.
Onvolledige data
Het consortium draagt zeven juridische argumenten aan voor de herziening. Het eerste argument is de onvolledigheid van de data waarop de Commissie haar besluit heeft gebaseerd. De industrie zou onvolledige dossiers hebben ingediend op verschillende gebieden van de risicobeoordeling. “Dit is niet in overeenstemming met de wet en hun dossier had daarom moeten worden afgewezen door de regelgevers. In sommige gevallen verstrekten ze belangrijke toxiciteitsstudies in een zeer laat stadium, waardoor de regelgevers deze niet goed konden beoordelen. Vervolgens is de industrie niet om aanvullende, uitgebreidere documentatie gevraagd, met gevolg dat de regelgevers uiteindelijk een onvolledige risicobeoordeling produceerden”, stellen de zes organisaties. Daarnaast hebben ze vastgesteld dat niet-industriële studies bij de EU-beoordeling systematisch buiten beschouwing zijn gelaten.
Kankerverwekkend
Een tweede argument betreft het kankerrisico. Nieuwe wetenschappelijke bevindingen bevestigen volgens de milieuorganisaties opnieuw dat glyfosaat kankerverwekkend is. Eerder hadden hun experts al vastgesteld dat ECHA geen volledig resultaat van zijn carcinogeniteits-beoordeling presenteerde om een classificatie als ‘Carcinogeen 1B’ te voorkomen, wat zou hebben geleid tot een verbod op glyfosaat. Een nieuw wetenschappelijk onderzoek zou bevestigen dat langdurige blootstelling van ratten aan ‘aanvaardbare doses’ van de stof kan leiden tot de ontwikkeling van bloedkankers. Bloedkankers (non-Hodgkin lymfoom) zijn de belangrijkste reden waarom Monsanto/Bayer in de VS wordt aangeklaagd.
Beschadiging DNA
Verder voert het consortium aan dat niet-industriële onderzoeken op basis van de gevoeligste testen aantonen dat glyfosaat genotoxisch is, ofwel schadelijk voor het DNA. De ECHA-beoordeling van 2021 kon niet aantonen dat dit niét het geval is. “Die beoordeling is nog steeds gebaseerd op oude industriële studies, die minder gevoelig zijn en waarvan er veel methodologisch onbetrouwbaar zijn bevonden”, stellen de zes milieuorganisaties. “De autoriteiten hebben niet om nieuwe studies gevraagd om de genotoxiciteit te beoordelen, en veel van de copy-paste uit de industriële dossiers, die in de beoordeling van 2017 werden geïdentificeerd, zijn nog steeds aanwezig.”
Informatie achtergehouden
Ook is volgens de zes organisaties de neurotoxiciteit niet goed beoordeeld en beïnvloedt het als antibioticum gepatenteerd glyfosaat ook het microbioom van mensen, vogels, bijen en andere soorten. Bovendien zou het onderzoek van de milieuorganisaties aantonen dat, terwijl de voorgeschreven studies soms een onaanvaardbare toxiciteit van glyfosaat voor insecten aantoonden, de EFSA deze informatie niet doorgaf aan de Europese Commissie in haar peer review. “Daarnaast werden belangrijke toxiciteitsstudies uit de academische wereld, die aantoonden dat glyfosaat en op glyfosaat gebaseerde herbiciden amfibieën decimeren of de voortplanting van vogels schaden, door de EFSA buiten de beoordeling gehouden, waardoor de regelgevers geen goede beslissing konden nemen”, stelt het consortium.
Verzuim
En ten slotte wijzen de zes organisaties erop dat de EU-wetgeving en -jurisprudentie vereist dat ten minste één op glyfosaat gebaseerd herbicide wordt getest op zijn effecten op de menselijke gezondheid en het milieu. “Maar er werd geen enkele studie over de toxiciteit op lange termijn bij zoogdieren verstrekt. Bij de milieurisicobeoordeling werd een vergelijkbare situatie waargenomen: de industrie verzuimde om veel cruciale verplichte studies te leveren voor de representatieve formulering”, aldus de milieuorganisaties.
‘Verbijsterd’
Angeliki Lyssimachou, hoofd Wetenschap en Beleid bij PAN Europe: “We zijn verbijsterd over het ongelofelijke aantal overtredingen van de EU-wetgeving. Wetenschappelijk bewijs over de belangrijke toxiciteit van glyfosaat voor de gezondheid en het milieu werd door EFSA en ECHA niet correct doorgegeven aan de Commissie. Boeren zijn hiervan de eerste slachtoffers. De Commissie keurde glyfosaat opnieuw goed ondanks de beschikbare informatie over toxiciteit en de vele hiaten in de gegevens. Dit had moeten leiden tot een verbod.”
‘Duidelijke fout’
Juliette Delarue, senior advocaat bij ClientEarth, voegt toe: “Door glyfosaat opnieuw goed te keuren, heeft de Commissie een duidelijke fout gemaakt die in strijd is met de wet en met onafhankelijke en betrouwbare wetenschap. Bovendien vereisen de EU-verdragen dat de Commissie uit voorzorg handelt om schade aan mens en natuur te voorkomen. Wij vragen de Commissie om eindelijk aandacht te schenken aan de wetenschap en haar goedkeuring in te trekken.”
22 Weken
Zoals gezegd heeft de Europese Commissie nu 22 weken de tijd om te antwoorden op het door de milieuorganisaties ingediende ‘Verzoek tot Interne Herziening’. Afhankelijk van het antwoord van de Commissie volgt daarna mogelijk nog een gang naar het Europese Hof van Justitie.
