Drinkwaterbedrijven, waterschappen, STOWA en KWR zijn op 4 december de praktijkfase gestart van De Ultieme Waterfabriek bij Nieuwater in Emmen. De veertien partners willen in het project praktijkervaring opdoen om gezuiverd rioolwater niet meer te lozen naar het oppervlaktewater, maar door extra zuivering direct opnieuw te gebruiken. Dat kan in verschillende kwaliteiten, voor meerdere toepassingen, zoals koelwater, proceswater voor industrie, water voor de tuinbouw én voor drinkwater. Eind 2027 is het project afgerond.
De installatie bestaat uit bewezen technieken, zoals koolfiltratie, ultrafiltratie, omgekeerde osmose, UV en marmerfiltratie. Hieruit produceren de partners straks circulair water.
Bewezen technieken
Technisch is het al mogelijk om gezuiverd rioolwater verder te zuiveren zodat je het kunt drinken. In Windhoek, Namibië, wordt al sinds 1968 gezuiverd afvalwater benut voor de productie van drinkwater. En in België staat al bijna twintig jaar een fabriek die van gezuiverd rioolwater drinkwater maakt. Ook de toeristen in bekende badplaatsen De Panne en Koksijde drinken dit drinkwater.
Waterschaarste
Maar hoe krijgen we mensen zo ver dat ze drinkwater gemaakt uit gezuiverd afvalwater drinken? “Wanneer je in Nederland om je heen kijkt, zie je overal water. Leg dan maar eens uit dat er op sommige plaatsen wel degelijk waterschaarste is”, gaf Jan Peter van der Hoek, voorzitter van de stuurgroep, directeur innovatie bij Waternet en hoogleraar drinkwatervoorziening aan de TU Delft, eerder in het STOWA ezine aan.
Maatschappelijke acceptatie
Als drinkwaterbedrijven de kwaliteit van drinkwater garanderen, dan zal het vermoedelijk voor de consumenten geen direct vraagstuk zijn, aldus Jelle Roorda, opsteller van het plan van aanpak fase 2 van de Ultieme Waterfabriek. “Maar het is evident dat het gevoel om van gezuiverd rioolwater drinkwater te maken, anders overkomt dan wanneer je grondwater of oppervlaktewater als bron gebruikt. Wij willen in het project onderzoeken of dit een terechte zorg is en waar deze zorg feitelijk op is gebaseerd. Hergebruik van water past in onze ogen heel goed in een transitie naar een circulaire economie. Dat vraagt niet alleen om uitstekende zuivering. We onderzoeken daarom nadrukkelijk de factoren die maatschappelijke acceptatie beïnvloeden.”
In gesprek
De betrokken partijen gaan daarvoor op verschillende plaatsen in het land in gesprek met belanghebbenden. Hierbij gaat het onder meer om overheden, drinkwaterbedrijven, klantpanels en andere gebruikers. Doel is om het gebruik van rwzi-effluent als mogelijke bron voor drinkwater toe te lichten en het gesprek daarover aan te gaan.
Metingen
Metingen aan het begin en het einde van het project laten zien in hoeverre de gedachten en gevoelens hierover gedurende de looptijd van het project ontwikkelen. Uit internationaal onderzoek waaraan ook kennisinstituut KWR meewerkte, blijkt dat driekwart van de ondervraagde consumenten met gebruik van gezuiverd afvalwater als bron voor drinkwater geen probleem heeft.
Wet- en regelgeving
De drinkwatervoorziening kent strenge wet- en regelgeving om te garanderen dat drinkwater aan de hoogste eisen voldoet. Wat is nodig om te kunnen garanderen dat ook drinkwater van gezuiverd rioolwater aan deze hoge eisen voldoet?
In het ‘nationale lab’ worden deze vragen beantwoord. De inititatiefnemers brengen in kaart welke wetten en regels moeten veranderen voor grootschalige toepassingen. Rond de zomer komt het eerste circulair drinkwater uit de demonstratie installatie in Emmen uit de tap.
