Op maandag 8 mei stuurde minister Harbers een beslisnota over de uitvoering van de aangenomen motie van SP-Kamerlid Sandra Beckerman over het in kaart brengen van vergunningen die een rol spelen bij directe en indirecte afvalwaterlozingen in de Waddenzee. Het kabinet gaat de bijna 60 afgegeven lozingsvergunningen opnieuw controleren, blijkt uit de brief met bijlagen.
De aanleiding voor de zorgen over het Waddengebied kwamen als gevolg van een radio-uitzending van onderzoeksprogramma Pointer over de lozing van miljoenen liters vervuild water van FrieslandCampina op de Waddenzee, vanuit een fabriek in het Groningse Bedum. Tijdens het Commissiedebat Water op 9 november 2022 kwamen er veel Kamervragen over de vergunningensituatie in het Waddengebied. De SP verzocht tijdens het Commissiedebat Natuur op 22 december met een motie om ‘alle vergunningen die direct of indirect een rol spelen bij het lozen van afval in de Waddenzee’ in kaart te brengen, te controleren en aan de Kamer te rapporteren. De meeste lozingen zijn in het Eems-Dollard-gebied, dat onderdeel is van de Waddenzee. Maar het gebeurt ook in Harlingen, Den Oever en Den Helder en vanaf de Waddeneilanden.
Vergunningen controleren
Ondanks dat uit eerder onderzoek van RWS bleek dat er geen bijzonder risico was op de waterkwaliteit en destijds direct ingrijpen niet noodzakelijk was, concludeert Harbers nu dat alle vergunningen opnieuw worden gecontroleerd op ‘alle aspecten van een vergunning’. Het gaat om 52 bedrijven die direct mogen lozen en 7 bedrijven die indirect lozen via twee afvalwaterleidingen.
HoWa-leiding waterschap
De Hoogkerk-Waddenzeeleiding, waar de fabriek van FrieslandCampina in Bedum op is aangesloten, is in beheer bij Waterschap Noorderzijlvest. FrieslandCampina had al wel een omgevingsvergunning voor de indirecte lozing van de provincie Groningen, en was dus niet in overtreding. Maar voor het transport van het afvalwater via deze leiding was eerder nog geen vergunning afgegeven. De Minister meldt in de brief dat de ontbrekende watervergunning van het waterschap voor de bedrijfswaterlozing van FrieslandCampina deze HoWa leiding is verstrekt op 28 maart 2023 door Rijkswaterstaat Noord-Nederland.
Rwzi’s
“Hoewel er strikt genomen niet naar gevraagd is, zijn voor het complete plaatje de rioolwaterzuiveringen die rechtstreeks op de Waddenzee lozen ook meegenomen in het overzicht”, aldus de Minister. Het gaat om kleine rwzi’s op de eilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog, die allen vallen onder waterschap Wetterskip Fryslân. Rwzi Wieringen valt onder Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Deze rwzi’s hebben geen vergunningplicht, maar vallen onder het Activiteitenbesluit Milieubeheer. “De lozingseisen waar we aan moet voldoen staan in dit besluit. Rijkswaterstaat is toezichthouder. Daarnaast monitoren de klaarmeesters van de betreffende rwzi’s of de kwaliteit van het water dat we lozen voldoet aan de lozingseisen”, reageert waterschap Wetterskip Fryslân desgevraagd.
Natuurgebied
Tenslotte sluit de Minister de brief af met de toelichting dat er in het Waddengebied als belangrijk natuurgebied een strict lozingsverbod geldt voor bedrijven, tenzij er onder strikte voorwaarden een vergunning is aangevraagd. “De vergunningaanvrager moet de best beschikbare techniek toepassen en er wordt een immissietoets gedaan. Deze toets moet aantonen dat de lozing geen schadelijke gevolgen heeft voor het direct ontvangende oppervlaktewater. Nadat een vergunning is verleend, controleert Rijkswaterstaat, het waterschap of de omgevingsdienst of het lozen voldoet aan de vergunningvoorschriften. Daarnaast worden watervergunningen regelmatig bezien en indien nodig aangepast aan de actuele eisen.”
