Uit nieuwe satellietbeelden van het Europese aardobservatieprogramma Copernicus blijkt dat ijsberg A-23a, jarenlang de grootste ijsberg ter wereld, in korte tijd sterk is geslonken en gefragmenteerd. De beelden, vastgelegd door de Copernicus Sentinel‑3-satelliet, laten zien hoe de ijsberg tussen mei 2025 en januari 2026 een groot deel van zijn oppervlak heeft verloren.
Op het satellietbeeld van 3 mei 2025 besloeg A-23a nog een oppervlakte van circa 2850 km². In het meest recente beeld van 22 januari 2026 is daar nog ongeveer 700 km² van over. De ijsmassa is inmiddels opgebroken in meerdere kleinere fragmenten. Opvallend zijn de lichtblauwe zones op het ijsoppervlak: smeltwaterplassen, ook wel ‘melt ponds’, die wijzen op voortgaande smelting op de oppervlakte.
Decennia vast, nu snel in verval
IJsberg A-23a brak in 1986 af van de Filchner-Ronne-ijsplaat in West-Antarctica. Na het afkalven kwam de ijsberg grotendeels stil te liggen, doordat hij decennialang vastzat op de oceaanbodem. Pas in 2024 kwam A-23a weer in beweging en begon hij noordwaarts te drijven, onder invloed van veranderende oceaanstromingen en watertemperaturen.
Die verplaatsing bracht de ijsberg in relatief warmer oceaanwater, wat het afsmeltingsproces aanzienlijk heeft versneld. In 2025 zette de fragmentatie in, waarna de afbraak in hoog tempo doorzette. Het huidige beeld laat zien dat A-23a zijn samenhang grotendeels heeft verloren.
Betekenis voor klimaat- en wateronderzoek
Hoewel het smelten van een drijvende ijsberg op zichzelf geen directe bijdrage levert aan zeespiegelstijging, zijn deze waarnemingen van groot belang voor het begrijpen van ijs-oceaaninteracties. Grote ijsbergen beïnvloeden lokale oceaancirculatie, waterlagen en ecosystemen, en vormen een indicator voor bredere veranderingen in het Antarctische ijssysteem.
Langjarige satellietmonitoring, zoals uitgevoerd binnen het Copernicus-programma, maakt het mogelijk om dergelijke processen nauwkeurig te volgen. De gegevens helpen onderzoekers om beter inzicht te krijgen in de dynamiek van ijsplaten, het gedrag van grote ijsbergen en de gevolgen van een opwarmende oceaan voor de stabiliteit van de Antarctische cryosfeer.
Europese aardobservatie
Copernicus is het aardobservatieprogramma van de Europese Unie en levert satellietgegevens over onder meer oceanen, ijs, atmosfeer en landgebruik. Met satellieten als Sentinel-3 speelt het programma een belangrijke rol in de monitoring van klimaatverandering en de effecten daarvan op het mondiale watersysteem.
