Het waterschap Brabantse Delta heeft op 4 februari een opmerkelijke waarschuwing uitgestuurd dat voor de tijd van het jaar de grondwaterpeilen in Midden- en West-Brabant zorgelijk laag staan. Als flinke regen de komende weken uitblijft, dan is de waarschuwing van het waterschap een voorbode van mogelijke beregeningsverboden later in het jaar.
De winter 2023 en het voorjaar van 2024 waren extreem nat, maar het afgelopen jaar was weer erg droog. Het afgelopen jaar is er in het verzorgingsgebied van het waterschap Brabantse Delta 30 procent minder regen gevallen dan normaal. De regenval van de afgelopen winter heeft het grondwater nauwelijks aangevuld en de peilen in Midden- en West-Brabant staan op dit moment aanzienlijk lager dan normaal voor deze tijd van het jaar. Brabantse Delta wijst op mogelijke gevolgen voor landbouw en natuur als we te maken krijgen met een droog voorjaar. Het waterschap doet een opmerkelijke oproep aan inwoners, boeren en bedrijven: houd water vast waar dat kan en ga zuinig om met water.
Droog voorjaar
Officieel begint het droogteseizoen pas op 1 april. Gemiddeld verdampt er dan meer water dan dat er regenwater bijkomt. Dat maakt de grondwaterstanden op 1 april belangrijk, want daarna zijn er weinig mogelijkheden om de standen nog omhoog te krijgen. In een droog voorjaar zakken de standen nog verder en neemt de kans op serieuze droogte snel toe. Na meerdere opeenvolgende droge voorjaren is dit besef ook bij waterschappen prominent aanwezig.
Vooruitzicht op beregeningsverboden
Formeel gaan waterschappen niet over de grondwaterstanden, maar bij aanhoudende droogte zijn ze genoodzaakt om beregeningsverboden in te stellen. Daarom de waarschuwing van Brabantse Delta, die zowel in de hogere zuidelijke delen als in de stroomafwaarts lagere delen de grondwaterstanden nog steeds laag ziet staan.
Droge akkers
Het waterschap roept op tot vasthouden waar het kan. Die oproep richt zich tot agrariërs die in de sloten en watergangen eigen stuwen hebben. Volgende week mogen boeren weer mest uitrijden en gaan ze met hun trekkers het land weer op. De keuze ligt voor de hand dat ze hun stuwen laag zetten om hun akkers beter berijdbaar te maken.
Met de waarschuwing hoopt het waterschap dat de boeren terughoudend zijn met het laag zetten van hun stuwen. Het water dat nu wegstroomt, kan later hard nodig zijn om beregeningsverboden te voorkomen.
Meanderende beken
Toch is het waterschap zelf de grootste beheerder van stuwen. In de winter staan de stuwen van het waterschap op de bovenstroomse beken standaard hoog. Maar afgelopen winter is blijkbaar te weinig regen gevallen om hiermee de grondwaterstanden tijdig weer omhoog te krijgen.
Het waterschap Brabantse Delta is volop bezig met herinrichtingsmaatregelen om in de hogere zuidelijke gedeelten nog meer water vast te kunnen houden. Een van die stroomgebieden is dat van de Mark, waar de grondwaterpeilen nu laag staan. Het waterschap werkt daar aan een groot hermeanderingsproject. De kronkelige rivier voert hierdoor minder snel af en de komende jaren gaat, samen met de provincie, in het gebied van de Midden-Mark veel natte natuur worden aangelegd.
