Watertechnologiebedrijf Pathema gaat in 2022 al het koelwater en stoomwater voor de productie bij aardappelverwerker Lamb Weston / Meijer in Bergen op Zoom terugwinnen uit afvalwater via fijnfiltratie en omgekeerde osmose. Het bedrijf kan daardoor de utilities van het drinkwaternet afkoppelen. De grootste innovatie is de automatische Cleaning in Place-installatie: een zelflerend en zelfreinigend systeem voor de membranen in de omgekeerde osmose-installatie.
Het bedrijf in Bergen op Zoom levert diverse aardappelproducten aan restaurants, fastfoodketens en supermarkten. De onderneming gebruikt drinkwater van Brabant Water voor de processen en de koeltorens op de site. Brabant Water bereidt het drinkwater uit grondwater in de provincie Noord-Brabant.
De grondwatervoorraad staat echter onder druk en daarom neemt de urgentie voor bedrijven als de aardappelverwerker om drinkwater te besparen toe. Bovendien wil het bedrijf in 2025 zoveel mogelijk circulair zijn en staat het sluiten van de waterkringloop hoog op de duurzaamheidsagenda.
Circulaire doelstelling
Alle apparaten die water verdampen om te koelen, dus ook koeltorens, krijgen te maken met kalkaanslag, corrosie en microbiologische groei. De laatste decennia zijn deze problemen aangepakt met chemicaliën. De circulaire doelstelling van het bedrijf biedt hiervoor geen ruimte meer.
De aardappelverwerker benaderde Pathema ruim acht jaar geleden naar aanleiding van een rapport van het Institute for Sustainable Process Technology (het ISPT). Een bierbrouwer had goede ervaringen met de gepatenteerde Industrial Vortex Generator-Circulation Technology (IVG-CT) van Pathema.
Uit het rapport bleek dat de verdampingscondensator vrij van chemicaliën kon draaien, terwijl er geen kalkaanslag, corrosie en/of microbiële risico’s optraden. Pathema plaatste in 2015 de eerste installatie voor de aardappelverwerker in Bergen op Zoom. Dat gebeurde op basis van ‘no cure no pay’, met een proefperiode van 12 maanden.
En net als bij het ISPT-onderzoek bleven ook hier de nieuwe verdampingscondensators vrij van kalk, corrosie en microbiologische groei. Daarom nam de aardappelverwerker in de jaren erna nog eens twee installaties af voor reeds bestaande verdampingscondensors en een open koeltoren.
Volgende stap
Het bedrijf is nu klaar voor de volgende stap: de terugwinning van al het koelwater en stoomwater uit het afvalwater van het productieproces. “Ook al kost drinkwater niet veel, afvalwater is gratis en lozen kost ook geld”, benadrukt Mark Boeren, directeur van Pathema.
De terugwinning ziet er als volgt uit. De eerste stap is fijnfiltratie om de vaste deeltjes uit het afvalwater te verwijderen. Dat gebeurt met een apparaat dat aan de buitenkant op een zandfilter lijkt. De binnenkant is gevuld met verpoederd glas in plaats van zand, een teruggewonnen reststroom uit glasafval. Pathema geeft het glaspoeder een lading mee waardoor de positief geladen vaste deeltjes magnetisch aan het glaspoeder worden gebonden. “Het glaspoeder is veel fijner dan zand. Hierdoor kunnen we veel dieper filtreren -in één stap tot 0,8 micron- , zonder chemicaliën te gebruiken”, licht Boeren toe.
Zelflerend reinigingssysteem
De tweede stap richt zich op de verwijdering van de opgeloste stoffen uit het afvalwater. Hiervoor gebruikt Pathema een standaard omgekeerde osmose-installatie met membranen. De grootste innovatie is de automatische Cleaning in Place-installatie: een zelflerend en zelfreinigend systeem voor de membranen in de omgekeerde osmose-installatie. Wanneer de membranen vervuild dreigen te raken, start het slimme systeem automatisch met de reiniging. Dat gebeurt op momenten waaruit op basis van historische data blijkt dat de watervraag het laagst is.
Proces geautomatiseerd
“De aardappelverwerker hoeft geen medewerkers in te zetten voor de reiniging van de membranen. Wij hebben het proces immers geautomatiseerd”, zegt Boeren. De stoomketels en koeltorens worden daarna gevoed met dit gerecyclede (afval)water. Hierdoor is het volgens hem niet meer nodig om ontharders in te zetten die op basis van zout het drinkwater volledig ontharden voor de stoomketels.
Dat scheelt enorm in de groeiende chloridebelasting van het afval- en dus oppervlaktewater. Het koelwater wordt nog licht aangemengd met leidingwater om corrosie te voorkomen in de koeltorens, die verder zonder chemicaliën bedreven worden bij een verhoogde indikking. Dit is slechts 5 procent van het originele drinkwaterverbruik.
“Kortom, een flinke besparing van 95 procent drinkwater. Voor de productie blijft de fabriekslocatie uiteraard wel drinkwater inzetten”, besluit Boeren.
