De Lekdijk bij Salmsteke krijgt in 2024 over een lengte van 800 meter een kunststof filterscherm om piping tegen te gaan. Het fijnmazig filter laat water door, maar houdt fijn zand en andere gronddeeltjes tegen. Het is gemaakt van gerecyclede kunststof kozijnen en duurzamer en minder milieubelastend dan een stalen damwand, stellen de ontwikkelaars.
Het uitgangspunt voor het filterscherm was een product van partner Profextru van Mourik Infra. Dat werd voor de doorontwikkeling van het filterscherm gebruikt als kunststof damwand voor onder andere oeverbescherming.
Mourik Infra zag een kans in een eerder verricht onderzoek dat in een vroeg stadium was blijven steken. Samen met Profextru en ingenieursbureau ABT pakte Mourik Infra het onderzoek weer op om het filter door te ontwikkelen. Dat leidde tot de huidige geperforeerde variant van de kunststof damwand gevuld met filterzand: het Prolock Filterscherm.
Piping tegengaan
Het filter gedeelte van het scherm laat water door, maar houdt zand en andere gronddeeltjes tegen. Dit gaat volgens de betrokken partijen het veelvoorkomend faalmechanisme piping tegen, zodat de zandlaag onder de dijk op zijn plek blijft.
Hierbij neemt water wat onder de dijk doorstroomt de zanddeeltjes onder de dijk mee. Achter de dijk komt het water met de zanddeeltjes omhoog. Hierdoor ontstaat een kanaaltje (een ‘pipe’) onder de dijk en een wel aan de binnenzijde van de dijk. De dijk kan hierdoor verzwakken en uiteindelijk zelfs bezwijken.
Damwanden duurder
Mourik Infra is ervan overtuigd dat het Prolock Filterscherm dé oplossing is: duurzamer, minder overlast én goedkoper. Volgens het bedrijf kent piping twee traditionele oplossingen: een grote grondberm binnendijks of stalen damwanden in de dijk. Deze twee oplossingen hebben volgens Mourik Infra allebei nadelen. Naast omgevingsbezwaren speelt er ook een groot kostenaspect.
Veel geluidsoverlast
Een grondberm komt vaak op grond van bewoners of bedrijven die aan de dijk wonen en werken. Dat vinden ze niet prettig. Bij het trillen van een stalen damwand in de grond zijn grote, zware machines nodig. Dit veroorzaakt veel geluidsoverlast en het risico op schade aan bebouwing is groot.
Proef Aa en Maas
Daarom voerde waterschap Aa en Maas in mei 2023 een proef uit met het in de grond brengen van damwanden. De proef is onderdeel van de voorbereidingen op de uitvoering van de dijkversterking Meanderende Maas tussen Ravenstein en Lith. Het projectteam wil met de proef precies weten hoeveel trillingen en geluid er vrijkomen bij het trillend of drukkend aanbrengen van de damwanden. Ook onderzochten ze of op grote diepte de damwanden onbeschadigd in de zware grondlagen kunnen worden aangebracht of dat er daarvoor extra maatregelen nodig zijn.
Gerecylede kunststof kozijnen
Het Prolock filterscherm is gemaakt van gerecyclede kunststof kozijnen. Hierdoor is het scherm een stuk lichter dan een stalen damwand. Daardoor kunnen ook lichtere machines het scherm aanbrengen. Dat zorgt volgens Mourik Infra voor minder overlast en minder kans op schade. Na het aanbrengen is er niets meer te zien van het scherm omdat deze helemaal onder de grond verdwijnt.
Geen microplastics
Na onderzoek is volgens Mourik Infra aangetoond dat door toepassing van het scherm ook geen microplastics in de grond komen. Het scherm komt onder de grond. Daar is geen invloed van UV, geen erosie door water en wind en geen aantasting door zuurstof. Het kunststof materiaal loogt daarom niet uit in de bodem. Daarnaast is het scherm toekomstbestendig omdat het bestand is tegen mogelijke waterstandsverhoging.
Tijdens de ontwikkeling van het Prolock Filterscherm werkten veel partijen samen, zoals: deskundigen van De Stichtse Rijnlanden, Mourik Infra, ABT en Profextru. Ook kennisinstituten en het HWBP waren bij de ontwikkeling betrokken.
