Een brede coalitie van natuur- en milieuorganisaties, onderwatersporters en de visserij- en schelpdiersector in Zeeland roept staatssecretaris Vivianne Heijnen op om een verbod uit te vaardigen op het gebruik van staalslakken in de Deltawateren.
De organisaties (Zeeuwse Milieufederatie, Nationaal Park Oosterschelde, Stichting De Oosterschelde, Vereniging Natuurmonumenten, Nederlandse Onderwatersport Bond en de vertegenwoordiging van de visserij- en schelpdiersector Vereniging OWV) nodigen de staatsecretaris van Infrastructuur en Waterstaat persoonlijk uit om naar Zeeland te komen en zelf te zien waarom de toepassing van staalslakken moet stoppen.
Schadelijke stoffen
Zij verwijzen naar een signaalrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) op basis van een studie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), waaruit blijkt dat het gebruik van staalslakken schadelijk kan zijn voor de omgeving. In dat rapport wordt benoemd dat schadelijke stoffen vrijkomen als staalslakken nat worden. Een situatie waarmee ook het Gelderse dorp Eerbeek inmiddels de landelijke pers heeft gehaald.
Kustverdediging
Staalslakken worden ook al jaren in de Oosterschelde en Westerschelde gestort, als kustverdediging. “Nu we echter weten dat er schadelijke stoffen uit vrijkomen, dat ze door samenklontering de structuur van de bodem onder water ingrijpend veranderen en dat de negatieve gevolgen hiervan op lange termijn zich laten raden, lijkt het evident dat de inzet van staalslakken moet stoppen”, stellen de Zeeuwse organisaties. “Zeker in een Natura 2000-gebied.”
Bijproduct
Staalslakken werden in 2017 door het ministerie van Infrastructuur en Milieu beoordeeld als bijproduct, waardoor ze op veel manieren toegepast mogen worden, ook onder water. De enige voorwaarde die aan het bijproduct wordt gesteld is dat het ‘over het geheel genomen niet zal leiden tot ongunstige effecten op het milieu of de menselijke gezondheid’. Of staalslakken aan deze voorwaarde voldoen, staat op dit moment ter discussie. De ILT onderzoekt daarom of deze stoffen terecht zijn ingedeeld als ‘niet gevaarlijk’.
Besluit bodemkwaliteit
In de Kamerbrief die de staatssecretaris schreef bij de ILT-signaalrapportage, stelt ze vast dat in het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) de eisen zijn opgenomen die worden gesteld aan het toepassen van bouwstoffen zoals staalslakken. ‘Daarin staat dat het toepassen van een bouwstof functioneel moet zijn (niet meer dan nodig), dat een bouwstof niet mag worden gebruikt voor het ophogen van terreinen én dat een bouwstof moet voldoen aan milieukwaliteitseisen die zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. Ook moet een bouwstof worden verwijderd, als de toepassing niet meer functioneel is’, aldus de staatssecretaris in de Kamerbrief.
Onderzoek
In de Kamerbrief zegt de staatssecretaris ook nader onderzoek toe: ‘Om toezicht en handhaving beter te kunnen borgen wordt onderzocht wat nodig is. Daarin zal onder meer worden bekeken in hoeverre een meldplicht en/of een vergunningplicht voor werken met staalslakken toegevoegde waarde heeft. Een vergunning en/of een meldplicht biedt de mogelijkheid vooraf te toetsen of een toepassing voldoet aan de eisen gesteld in het Bbk en of er voldoende maatregelen worden genomen om risico’s te voorkomen.’ Ze belooft de Tweede Kamer na de zomer nader te informeren over de voortgang.
Voorzorgsprincipe
“Als we iets hebben geleerd van dossiers als asbest, stikstof en PFAS, dan is dat dat er niet op tijd is gereageerd op signalen van negatieve effecten van stoffen op mens en milieu. Kunnen we over een paar jaar staalslakken toevoegen aan dit rijtje?”, vragen de bezorgde partijen in Zeeland zich af. Ze willen dat er nú maatregelen worden genomen om meer schade te beperken. “Bij het beschermen van Natura 2000-gebieden wordt vaak het voorzorgsprincipe aangehaald. Dit is hét moment om dat voorzorgsprincipe toe te passen”, stellen de organisaties. “De huidige status en classificatie die wordt toegepast bij staalslakken moet herzien worden. Het gebruik van staalslakken zou tenminste opgeschort moeten worden tot het moment waarop de uitkomsten van de lopende onderzoeken duidelijk zijn en negatieve gevolgen worden uitgesloten.”
Uitnodiging
Om de staatssecretaris de kans te bieden om met eigen ogen te zien hoe belangrijk de Deltawateren zijn en waarom snel met het toepassen van staalslakken moet worden gestopt, nodigen de bezorgde organisaties staatssecretaris Vivianne Heijnen van harte uit voor een persoonlijk bezoek aan Zeeland.
