EurEau, de Europese federatie van drink- en afvalwaterbedrijven, waarschuwt dat het nieuwe EU-plan om de Kaderrichtlijn Water (KRW) opnieuw open te breken, grote onzekerheid kan veroorzaken voor waterbeheerders in Europa. De organisatie vreest dat een snelle herziening, bedoeld om mijnbouw binnen de EU te stimuleren, kan leiden tot een verzwakking van bestaande waterbeschermingsregels.
De zorgen volgen op de presentatie van het RESourceEU-actieplan, waarin de Europese Commissie aankondigt de KRW binnen zes maanden te willen ‘evalueren en herzien’. Met deze stap wil Brussel de Europese productie, verwerking en recycling van grondstoffen vergroten. De korte termijn voor de herziening roept volgens EurEau vragen op over de mogelijkheid om een volledige effectbeoordeling uit te voeren, zoals vereist onder de Better Regulation-richtlijnen.
Juridische en operationele onzekerheid
Opvallend is dat de plannen komen nog vóórdat de recente triloogovereenkomst over de KRW, die richting moet geven aan de komende stroomgebiedbeheerplannen, is omgezet in wetgeving. Volgens EurEau kan een nieuwe herzieningsronde in deze fase leiden tot juridische en operationele onzekerheid voor nationale autoriteiten en waterbedrijven.
Water Resilience Strategy
De timing is opmerkelijk, zo stelt EurEau, omdat de aankondiging kwam aan de vooravond van het Water Resilience Forum op 8 december in Brussel. De EU werkt momenteel hard aan de Water Resilience Strategy 2025, die de Europese waterzekerheid moet versterken, onder meer via bescherming van waterbronnen en bevordering van efficiënt watergebruik. EurEau ziet een risico dat de nu voorgestelde koers deze ambities onder druk zet.
Concurrentiekracht
De Europese Commissie licht toe dat het RESourceEU-actieplan noodzakelijk is om de Europese afhankelijkheid van kritieke grondstoffen te verkleinen. Deze materialen zijn volgens Brussel essentieel voor de concurrentiekracht van de EU en voor sectoren als energie, digitalisering en defensie, maar worden grotendeels geïmporteerd – vaak uit één enkel land. Zo is meer dan 90 procent van de in de EU gebruikte zeldzame magneten afkomstig uit China, dat onlangs exportbeperkingen aankondigde voor onder meer grafiet, gallium, germanium en diverse batterij- en verwerkingstechnologieën. Met RESourceEU wil de Commissie de aanvoerketens daarom sneller diversifiëren via gerichte financiering, marktmonitoring en risicobeperkende maatregelen. Het actieplan bouwt voort op de Critical Raw Materials Act, die voor 2030 vastlegt dat de EU ten minste 10 procent van de strategische grondstoffen zelf wint, 40 procent binnen de EU verwerkt, 25 procent recyclet en voor maximaal 65 procent afhankelijk mag zijn van één leverancier.
Lithium
Mijnbouw en waterkwaliteit zijn al langer botsende belangen in Europa. Eerder dit jaar stuurde RIWA-Rijn al een brief aan de Europese Commissie met een oproep om een Europese milieukwaliteitsnorm vast te stellen voor lithium in oppervlaktewater. Lithium is een essentieel metaal voor de meeste batterijen. “Hoewel het RIVM in 2023 al een indicatieve milieurisicogrens van 11 µg/L vaststelde voor zoetwaterorganismen, ontbreekt een milieukwaliteitsnorm zoals die er voor andere metalen (zink, koper, chroom) wél is”, stelt RIWA-Rijn. “Uit ons nieuwste jaarrapport blijkt dat de lithiumconcentratie bij Lobith nu al circa 13 µg/L bedraagt; dit ligt boven die indicatieve grens. Tot 2028 worden in het Rijnstroomgebied naar verwachting 200.000 ton lithiumzouten gewonnen, verwerkt en gerecycled. Alleen al de geplande recyclingfabriek in Dormagen (vanaf 2026) zou de lithiumconcentratie bij Lobith met 8 µg/L kunnen verhogen.”
Het RIWA-Rijn jaarrapport over 2024, dat op 2 september 2025 is gepubliceerd, laat opnieuw zien dat veel stoffen in het Rijnwater de streefwaarden van het European River Memorandum overschrijden. Dit bemoeilijkt de inzet van natuurlijke, eenvoudige zuiveringsmethoden voor drinkwaterproductie.
